کتاب ای ایران یادنامه روح الله خالقی (نشر ماهور)

کتاب ای ایران یادنامه روح الله خالقی

آهنگ «ای ایران» را همه می‌شناسیم؛ سرودی که در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم، از دل یک دورهٔ پرفرازونشیب برخاست و به یکی از ماندگارترین نمادهای هویت ملی ایرانیان بدل شد. اما سازندهٔ آن، روح‌الله خالقی، تنها آهنگساز این سرود نبود؛ او معلمی بود که سال‌ها برای آموزش علمی موسیقی ایرانی جنگید و نسلی از موسیقی‌دانان را پرورش داد. «ای ایران: یادنامهٔ روح‌الله خالقی»، به کوشش گلنوش خالقی و ویراستاری محمد افتخاری، از سوی مؤسسه فرهنگی-هنری ماهور منتشر شده است؛ کتابی که می‌کوشد تصویری جامع و مستند از زندگی، آثار و اندیشه‌های این چهرهٔ برجستهٔ موسیقی ایران ارائه دهد .

آنچه این اثر را از دیگر زندگی‌نامه‌های موسیقی‌دانان متمایز می‌سازد، ساختار پنج‌بخشی و مستند آن است. کتاب تنها به روایت یک زندگی بسنده نمی‌کند، بلکه از چند زاویه به خالقی نزدیک می‌شود: بخش نخست، گزیده‌ای از ۳۹ مقاله از میان حدود ۱۸۰ مقاله است؛ هم مقاله‌هایی که خود خالقی نوشته و هم آثاری که دربارهٔ او نوشته شده‌اند، از جمله تحلیل ساسان سپنتا بر تألیفات خالقی و یادداشت پرویز منصوری دربارهٔ او . بخش دوم، یادداشت‌های سفر خالقی به شوروی، هند، رومانی و اروپاست که او خود به صورت روزانه در پنج دفتر ثبت کرده بود. بخش سوم شامل ۲۶ نامه از میان حدود ۵۰ نامه است؛ بخش چهارم فهرست اجمالی آثار موسیقایی و بخش پنجم کتاب‌شناسی خالقی است . این چیدمان، کتاب را به مرجعی چندلایه برای پژوهشگران بدل کرده است.

از سویی، این یادنامه ما را با دوره‌ای آشنا می‌کند که موسیقی ایرانی در آن، از سوی بسیاری «غیرعلمی» و حتی «بیهوده» شمرده می‌شد. خالقی در چنین فضایی، در کنار استادش علینقی وزیری، برای حفظ و آموزش موسیقی ایرانی تلاش کرد؛ تلاشی که در نهایت به تأسیس هنرستان موسیقی ملی انجامید . خواندن این کتاب، تنها مرور خاطرات یک هنرمند نیست؛ بلکه بازخوانی یک نبرد فرهنگی برای بقای یک سنت موسیقایی است. قطع وزیری و جلد گالینگور این کتاب، آن را برای مطالعهٔ مکرر و نگهداری بلندمدت مناسب کرده و کاغذ سفید با کیفیتی مرغوب، بستری مناسب برای چاپ متون و تصاویر فراهم آورده است.

این کتاب با ۵۷۶ صفحه، گنجینه‌ای است از مقاله‌ها، نامه‌ها و اسنادی که هر پژوهشگر و علاقه‌مند به موسیقی ایران را در مسیر شناخت خالقی یاری می‌رساند . «ای ایران: یادنامهٔ روح‌الله خالقی»، فراتر از یک زندگی‌نامه، دعوتی است به تأمل در پیوند موسیقی، هویت و پایداری فرهنگی. این کتاب برای پژوهشگران تاریخ موسیقی ایران، دانشجویان موسیقی، علاقه‌مندان به سرودهای ملی و تمامی کسانی که می‌خواهند بدانند «ای ایران» چگونه ساخته شد و سازنده‌اش برای ماندنش چه کرد، اثری ارزشمند و مرجع است.

امید که این اثر، راهنمایی روشن‌گر برای نسل‌های امروز و فردای موسیقی ایران باشد و هر بار که گشوده می‌شود، مخاطب را به سفری در دنیای نغمه‌ها، نامه‌ها و خاطره‌های تازه فرا خواند.