کتاب پیچش سیمین (پیچش های اسلیمی و ختایی در هنر تذهیب و طراحی فرش) (انتشارات یساولی)

کتاب پیچش سیمین

در دل هنر ایرانی اسلامی، دو عنصر شاخه‌ای‌تر از همه می‌شوند: اسلیمی‌ها با پیچش نرم و بی‌پایانشان، و ختایی‌ها با گل‌ها و برگ‌های آراسته‌شان. اما تا به حال فکر کرده‌اید که راز زیبایی و نظم پنهان در این اسلیمی و ختایی چیست؟ کتاب پیچش سیمین نوشته محمدرضا هنرور با ترجمه سونیا رضاپور پاسخی عملی و دیدنی به این پرسش است.

این کتاب را نشر یساولی منتشر کرده و به بررسی دقیق پیچش‌های اسلیمی و ختایی در هنر تذهیب و طراحی فرش می‌پردازد. تمایز بزرگ این کتاب در مشخصات فیزیکی آن نهفته است. قطع رحلی فضای کافی برای نمایش جزئیات پیچش‌ها و منحنی‌های ظریف اسلیمی فراهم می‌کند. ۱۳۶ صفحه با کاغذ تحریر، دوام لازم برای استفاده مکرر پشت میز طراحی یا کارگاه فرش را دارد.

اما مهم‌ترین ویژگی، دو زبانه بودن (فارسی - انگلیسی) است. این یعنی کتاب برای هنرمندان غیرفارسی‌زبان و نیز برای ارائه در محافل بین‌المللی نیز قابل استفاده است. محمدرضا هنرور، مؤلف کتاب، نامی آشنا در عرصه تذهیب و طراحی فرش معاصر ایران است. او که سال‌ها در این حوزه تدریس و پژوهش کرده، در این کتاب به سراغ یکی از چالش‌برانگیزترین موضوعات رفته: چگونه یک پیچش ساده اسلیمی به یک ترکیب پیچیده و متوازن تبدیل می‌شود؟ پاسخ در تحلیل «سیم» یا همان خط مرکزی پنهان در هر پیچش است.

کتاب نشان می‌دهد که تمام پیچش‌های اسلیمی از چند الگوی اولیه (مانند S، C و مارپیچ) مشتق می‌شوند و با تغییر در ضخامت، زاویه و تکرار، تنوع بی‌پایانی پدید می‌آید. این کتاب در دو حوزه‌ی مشخص کاربرد دارد: هنر تذهیب و طراحی فرش. در بخش تذهیب، نویسنده نشان می‌دهد که چگونه تذهیب‌کاران سنتی از ترکیب اسلیمی و ختایی برای پر کردن گوشه‌ها، سرلوحه‌ها و حاشیه‌های نسخ خطی استفاده می‌کرده‌اند.

در بخش طراحی فرش، تأکید بر مقیاس‌پذیری است: همان اسلیمی که در یک صفحه ۱۰×۱۵ سانتی‌متری کتابت کار می‌کند، چگونه می‌تواند در فرشی ۶×۴ متری گسترده شود بدون آنکه تعادل خود را از دست بدهد.

ترجمه سونیا رضاپور به انگلیسی نیز روان است و اصطلاحات تخصصی مثل (اسلیمی)، (ختایی) و (تذهیب) را به درستی به کار گرفته است. این ویژگی کتاب را برای هنرمندان مهاجر، دانشجویان خارجی، و نیز شرکت‌های صادرکننده فرش دستباف ایران بسیار کاربردی می‌کند.

اگر تذهیب‌کار هستید که می‌خواهد پیچش‌هایتان جان بگیرد، اگر طراح فرش هستید که از یکنواختی طرح‌های تکراری خسته شده‌اید، یا اگر فقط می‌خواهید راز «نقش بی‌پایان» در هنر ایران را بفهمید، پیچش سیمین یکی از ضروری‌ترین منابع فارسی در این حوزه است.

نشر یساولی با انتخاب این اثر نشان داده به لایه‌های نظری و عملی هنر سنتی ایران توجه ویژه دارد.