کتاب عمارت هزار نقش: بررسی نقوش حیوانی در کاشی های هفت رنگ کاخ هشت بهشت اصفهان (نشر فرهنگستان هنر)

کتاب عمارت هزار نقش اثر غلامرضا نصر اصفهانی 

بررسی نقوش حیوانی در کاشی های هفت رنگ کاخ هشت بهشت اصفهان» تألیف غلامرضا نصر اصفهانی، یکی از دقیق ترین و ارزشمندترین پژوهش های صورتگرفته در حوزهٔ هنرهای تزئینی و کاشیکاری دوران صفوی به شمار می رود. این اثر ارزشمند با ترجمهٔ پژوهشی مجتبی صفی پور رشوانلو و توسط مؤسسه تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری فرهنگستان هنر در قطع خشتی بزرگ و با ۹۶ صفحه بر روی کاغذ کرافت روانهٔ بازار نشر شده است.

عنوان کتاب، با اشاره به «عمارت هزار نقش»، به خوبی گویای غنای بصری و تنوع نقوش به کاررفته در کاخ هشت بهشت است؛ بنایی که در دوران شاه سلیمان صفوی در اصفهان ساخته شد و به عنوان یکی از زیباترین و باشکوه ترین کاخهای ایران، نمونه ای بی نظیر از معماری و تزئینات هنر ایرانی به شمار می رود. نصر اصفهانی در این کتاب، با نگاهی موشکافانه و مستند، به بررسی و تحلیل نقوش حیوانی در کاشی های هفت رنگ این کاخ تاریخی می پردازد و نشان میدهد که چگونه این نقوش، فراتر از تزئین صرف، حامل مفاهیم نمادین، آیینی و فرهنگی عمیقی هستند که ریشه در اساطیر، باورهای عامیانه و سنت های هنری ایران باستان و اسلامی دارند.

مترجم، با تسلط بر مفاهیم تخصصی هنرهای سنتی و تاریخ هنر ایران، توانسته است نثر پژوهشی و دقیق نصر اصفهانی را به فارسی شیوا و روان برگرداند و مخاطب را با دنیای شگفت انگیز نقوش جانورانی همچون شیر، اژدها، هما، طاووس، بز کوهی و پرندگان گوناگون آشنا سازد که هرکدام در ترکیب با گیاهان و خطوط اسلیمی، جلوهای بدیع و چشم نواز به کاشی های هشت بهشت بخشیده اند. کتاب با بهره گیری از کاغذ کرافت با بافتی خاص و گرم، حسی از اصالت و کهن را به مخاطب منتقل می کند و با تصاویر باکیفیت از کاشی ها، امکان بررسی دقیق جزئیات هر نقش و ترکیب بندی آن را فراهم می آورد.

از منظر نصر اصفهانی، نقوش حیوانی در کاشی های کاخ هشت بهشت نه تنها باز تاب دهندهٔ ذوق هنری و مهارت فنی کاشی کاران صفوی است، بلکه آیین های از جهانبینی و باورهای نمادین جامعه ای است که هنر را نه جدای از زندگی، که در دل آن می جست. مطالعهٔ این کتاب، به تمامی پژوهشگران تاریخ هنر، معماری اسلامی، باستان شناسی، هنرمندان رشته های سفالگری و کاشی کاری و همچنین علاقه مندان به میراث فرهنگی و هنرهای سنتی ایران توصیه می شود؛ چراکه عمارت هشت بهشت، با هزار نقش و رمز و رازهای نهفته در تزئینات خود، روایتگر داستان های ناگفتهٔ تمدن ایرانی در یکی از درخشان ترین اعصار تاریخی این سرزمین است.