کتاب کیوریتورباوری: چگونه کیوریتوری بر جهان هنر و همه چیزهای دیگر چیره شد ( چاپ و نشر نظر)

کتاب کیوریتورباوری اثر دیوید بالزر

در دهه‌های اخیر، واژهٔ «کیوریتوری» از دیوارهای موزه‌ها و گالری‌ها فراتر رفته و به عرصه‌هایی چون مد، معماری، طراحی، رسانه و حتی سیاست و کسب‌وکار نفوذ کرده است. اما این «کیوریتورباوری» - این میلِ همگانی به گزینش، چیدمان و روایت‌گریِ معنادار - از کجا آمده و چگونه توانسته است بر جهانِ هنر و فراتر از آن، بر همهٔ وجوهِ زندگیِ مدرن چیره شود؟ کتاب «کیوریتورباوری: چگونه کیوریتوری بر جهان هنر و همه چیزهای دیگر چیره شد» نوشتهٔ دیوید بالزر، پاسخ‌هایی است روشنگرانه به این پرسشِ بنیادین؛ پاسخ‌هایی که در آن، نویسنده با نگاهی نقادانه و جامعه‌شناختی، به واکاویِ ظهورِ «عصرِ کیوریتوری» در جهانِ معاصر پرداخته است.

این کتاب که در قطع جیبی و با کاغذ تحریر، فضایی مناسب برای مطالعه‌ای عمیق و متمرکز فراهم آورده، دعوتی است به بازاندیشیِ نقشِ کیوریتور به‌عنوانِ «آفرینندهٔ معنا» در جهانی که انباشته از اطلاعات، اشیاء و تصاویر است. دیوید بالزر، پژوهشگر و نظریه‌پردازِ هنرِ معاصر، در این اثر نشان می‌دهد که کیوریتوری، دیگر تنها به نمایشگاه‌گردانیِ هنرهایِ تجسمی محدود نیست، بلکه به «شیوهٔ مسلطِ اندیشیدن، سازمان‌دهی و ارتباطِ ما با جهان» تبدیل شده است.

او از چگونگیِ تسلطِ کیوریتورها بر نهادهایِ هنری، تأثیرِ آن‌ها بر شکل‌گیریِ جریان‌هایِ هنری و نقش‌آفرینیشان در تعیینِ ارزشِ آثارِ هنری سخن می‌گوید و سپس، این الگو را به عرصه‌هایِ دیگرِ زندگیِ روزمره تعمیم می‌دهد: از نمایشگاه‌هایِ بزرگِ هنریِ دوسالانه‌ها و سه‌سالانه‌ها، تا انتخابِ کالاها در سوپرمارکت، چیدمانِ مبلمانِ خانه، حتی تنظیمِ پست‌ها در شبکه‌هایِ اجتماعی - همه و همه، مصادیقی از «کیوریتورباوری»اند. بالزر با زبانی شیوا و طنزی هوشمندانه، پرده از تناقض‌هایِ این پدیده برمی‌دارد: کیوریتوری که قرار بود «شفاف‌کنندهٔ» هنر باشد، خود به «ابزاری برایِ قدرت و انحصار» تبدیل شده است؛ و در عین حال، در عصرِ انفجارِ اطلاعات، هرکس که نتواند «کیوریتورِ» زندگیِ خود باشد، محکوم به غرق‌شدن در دریایِ بی‌انتهایِ انتخاب‌هاست.

کتاب در ۲۲۴ صفحه، روایتی است از تاریخِ کیوریتوری، از اتاق‌هایِ شگفتی‌های دورانِ رنسانس تا سوپرمارکت‌هایِ قرنِ بیست‌ویکم، و نیز تحلیلی است از مفهومِ «گزینش» در عصرِ پست‌مدرن. بالزر با ارجاع به نمونه‌هایی از نمایشگاه‌هایِ تأثیرگذار، گفت‌وگو با کیوریتورهایِ سرشناس و نقدِ نظامِ ارزش‌گذاریِ هنر، تصویری جامع از این «باورِ فراگیر» ترسیم می‌کند.

ترجمهٔ روان و دقیقِ افرا صفا، این اثرِ نظری را برای مخاطبِ فارسی‌زبان قابلِ فهم و لذت‌بخش ساخته است. مخاطب این کتاب، کیوریتورها، هنرمندان، دانشجویانِ هنر، پژوهشگرانِ مطالعاتِ فرهنگی و هر کسی است که به نقشِ «گزینش‌گری» در زندگیِ مدرن علاقه‌مند است. قطعِ جیبیِ آن، همراه‌داشتنِ این اثر را در سفرها و لحظاتِ روزمره ممکن می‌سازد و کاغذِ تحریر با بافتی نرم، حسِ مطالعه‌ای پیوسته و متمرکز را القا می‌کند.

«کیوریتورباوری» آیینه‌ای است پیش رویِ ما تا در آن، نه فقط سلطهٔ کیوریتورها بر جهانِ هنر، که وسواسِ پنهانِ خودمان را در گزینشِ هر چیز - از لباس و غذا تا روابط و خاطرات - به تماشا بنشینیم. این کتاب، یادآوری می‌کند که در جهانی که همه چیز در معرضِ انتخاب است، شاید بزرگ‌ترین هنر، نه در گزینشِ درست، که در پرسش از خودِ فرایندِ گزینش باشد.