کتاب عبور از دیوارها (چاپ و نشر نظر)

کتاب عبور از دیوارها اثر مارینا آبراموویچ

هنرِ اجرا، از دلِ بدن برمی‌خیزد؛ از حضورِ بی‌واسطهٔ انسان در زمان و مکان، از درد و رنج، از عشق و رهایی. مارینا آبراموویچ، بانوی نامدار هنرِ اجرای جهان، در کتاب «عبور از دیوارها» پرده از رازهای این مسیرِ سخت و شگفت‌انگیز برمی‌دارد؛ مسیری که در آن، هنرمند نه با قلم و بوم، که با تن و جانِ خویش، با تاب‌آوریِ بی‌نهایت و با مواجهه‌ای بی‌پروا با مرزهای جسم و روان، اثری ماندگار می‌آفریند.

این کتاب که در قطع رقعی و با کاغذ بالکی، فضایی صمیمی و ملموس برای روایتی خودزندگی‌نامه‌وار فراهم آورده، خواننده را به سفری درونی و نفس‌گیر دعوت می‌کند؛ سفری از دلِ جنگ و فقرِ دوران کودکی تا قله‌های افتخارِ هنرِ جهانی. آبراموویچ در این اثر، با زبانی صریح و روایتی بی‌پرده، از زندگیِ پرفرازونشیب خود می‌گوید؛ از تولد در بلگرادِ دورانِ پساجنگ، تا مجاهدت‌های هنری‌اش در زادگاهش و سپس سفر به غربِ اروپا و آمریکا، جایی که نامش را با اجراهایی ماندگار و گاه جنجالی بر تارکِ هنرِ جهانی حک کرد.

او از «هنرِ اجرا» به‌مثابهٔ ابزاری برای «عبور از دیوارها»های درونی و بیرونی سخن می‌گوید؛ دیوارهایی چون ترس، درد، تنهایی، تبعیض، تابوهای اجتماعی و مرزهای ملی و فرهنگی. هر اجرای او، چه آن هنگام که با چاقو میان انگشتانش بازی می‌کرد و چه وقتی که در سکوتِ محض به تماشاگران خیره می‌شد، روایتی بود از تلاش برای فروپاشیِ دیوارهایی که انسان مدرن با آن‌ها محصور شده است. ترجمهٔ سحر دولتشاهی از این اثر، چنان روان و جان‌دار است که خوانندهٔ فارسی‌زبان را بی‌واسطه با تنش‌های عاطفی و فلسفهٔ عمیقِ پشتِ اجراهای آبراموویچ درگیر می‌کند.

فصل‌های کتاب، از خاطراتِ کودکی و تجربهٔ جنگ، تا آشنایی با «اولای» - همکار و معشوقِ دیرینه‌اش - و سال‌ها همکاریِ هنریِ پرفرازونشیبِ آن‌ها، و سرانجامِ انزوایِ خلاقِ سال‌های اخیر، روایتی خطی اما پرماجراست که خواننده را تا آخرین صفحه همراه می‌کند. مخاطب این کتاب، هر کسی است که به دنبالِ درکِ هنری‌ست که از ژرفایِ وجودِ انسان می‌جوشد؛ هنرمند، دانشجو، روانشناس یا هر انسانی که در جستجویِ معنایی فراتر از سطحِ زندگی‌ست.

کاغذِ بالکی با بافتی نرم، حسِ مطالعه‌ای پیوسته و خوشایند را القا می‌کند و جلدِ شومیز، دسترسیِ آسان به این مانیفستِ هنرِ حضور را فراهم می‌آورد. «عبور از دیوارها» سندی است از شجاعتِ یک زن در عبور از همهٔ محدودیت‌ها و نیز پرسشی همیشگی از ما: چه دیوارهایی در زندگیمان را می‌توانیم، همچون آبراموویچ، با تن و جانِ خویش فروبریزیم؟