کتاب شاهنامه نگاری در ایران (نشر سوره مهر)

کتاب شاهنامه نگاری در ایران اثر سید عبدالمجید شریف‌زاده

شاهنامه‌ی فردوسی، این حماسه‌ی بی‌همتای ایرانی، نه تنها یکی از بزرگ‌ترین آثار ادبی جهان، بلکه گنجینه‌ای از تاریخ، اسطوره، فرهنگ، آیین و هویت ملی ایران است که پس از گذشت بیش از هزار سال، هنوز هم تازگی و طراوت خود را حفظ کرده است. در کنار ارزش‌های والای ادبی و حماسی، شاهنامه از دیرباز منبع الهام‌ بخش هنرمندان در عرصه‌های مختلف، به ویژه هنر نگارگری و کتاب‌آرایی بوده است.

نسخه‌های مصور شاهنامه، که در طول تاریخ توسط برجسته‌ترین نگارگران و خوشنویسان ایرانی خلق شده‌اند، نه تنها به روایت‌های فردوسی جان بصری تازه‌ای بخشیده‌اند، بلکه خود به آثاری نفیس و ماندگار در تاریخ هنر ایران تبدیل شده‌اند. شاهنامه‌نگاری، به معنای تصویرگری و آرایش نسخه‌های شاهنامه، سابقه‌ای دیرینه دارد و در دوره‌های مختلف تاریخی، به ویژه در عصر ایلخانی، تیموری، صفوی و قاجار، به اوج شکوفایی خود رسیده است.

کتابی که پیش روی شماست، با عنوان «شاهنامه‌نگاری در ایران»، اثری ارزشمند، پژوهشی و روشنگر است که توسط سید عبدالمجید شریف‌زاده، مولف برجسته، پژوهشگر و هنرمند نام‌آشنای حوزه‌ی نگارگری و نسخ‌شناسی ایرانی، به رشته‌ی تحریر درآمده است. این کتاب که توسط انتشارات سوره مهر، وابسته به حوزه هنری، به عنوان ناشر معتبر و پیشرو در عرصه‌ی نشر آثار هنری، تاریخی و فرهنگی، به زیور طبع آراسته شده، مرجعی بی‌ نظیر برای پژوهشگران، دانشجویان هنر، نگارگران، تاریخ‌پژوهان و تمامی علاقه‌مندان به شاهنامه و هنر ایرانی محسوب می‌شود. آنچه این کتاب را از سایر آثار مشابه متمایز می‌سازد، رویکرد جامع، تحلیلی و مستندنگارانه‌ی نویسنده به تاریخ شاهنامه‌نگاری در ایران است.

سید عبدالمجید شریف‌زاده با تکیه بر دانش عمیق خود در حوزه‌های مختلف از جمله تاریخ هنر، نگارگری، نسخ‌شناسی و شاهنامه‌پژوهی، به بررسی همه‌جانبه‌ی سیر تحول شاهنامه‌نگاری از کهن‌ترین نسخه‌های مصور تا دوران معاصر می‌پردازد. وی با زبانی علمی، دقیق و در عین حال هنرمندانه، به معرفی و تحلیل مهم‌ترین نسخه‌های مصور شاهنامه، از جمله شاهنامه‌های دموت، بایسنقری، تهماسبی، رشیدا و داوری می‌پردازد و سبک‌شناسی، مکاتب نگارگری، ویژگی‌ های بصری، نمادشناسی و تأثیرات متقابل هنری و فرهنگی را در این نسخه‌ها به تصویر می‌کشد. با توجه به اینکه مترجم برای این کتاب ذکر نشده، اثر مستقیماً به زبان فارسیِ علمی، روان و دقیقِ مولف در دسترس مخاطبان قرار گرفته است. از منظر فنی و ساختاری، این کتاب با قطع خشتی متوسط، که یکی از زیباترین و چشم نوازترین قطع‌ها برای کتاب‌های هنری و تصویری محسوب می‌شود، طراحی شده تا تصاویر، نگاره‌ها و نمونه‌های هنری به شکلی کاملاً واضح، چشم نواز و بدون خستگی چشم، در اختیار مخاطب قرار گیرد.

جلد شومیز با کیفیت و طراحی هنرمندانه و تأمل‌برانگیز، ضمن ایجاد جلوه‌ای شکیل و متناسب با محتوای نفیس کتاب، به نگهداری آسان و استفاده‌ی مکرر از آن کمک می‌کند. کاغذ تحریر مرغوب و با دوام به کار رفته در این اثر، تجربه‌ی خواندنی و بصری لذت‌بخشی را فراهم می‌آورد و کیفیت چاپ تصاویر، نگاره‌ها و نمونه‌های هنری را به بهترین شکل ممکن تضمین می‌کند. تعداد ۲۸۰ صفحه‌ی این کتاب که هر یک با دقتی ستودنی و عشق به شاهنامه و هنر ایرانی تنظیم و ویرایش شده، گنجینه‌ای غنی از تحلیل‌های عمیق، تصاویر گویا و اسناد ارزشمند از تاریخ شاهنامه‌نگاری ایران را در خود جای داده است.