کتاب گارنیک درهاکوپیان (حضور هنرمند غایب) (چاپ و نشر نظر)

کتاب گارنیک درهاکوپیان اثر رویین پاکباز

هنر، گاه در خودِ اثر حضور دارد و گاه در غیابِ آن؛ گاه هنرمند با اثرش سخن می‌گوید و گاه سکوتِ او، خود، پرمعناترین روایت است. گارنیک درهاکوپیان، نقاشِ ارمنی‌تبارِ ایرانی، از جمله هنرمندانی است که آثارش، نه فقط بازتابی از نگاهِ هنری، که آیینه‌ای از حضور و غیاب، هویت و تعلق، و رنج و امید در بسترِ تاریخِ پرفرازونشیبِ ایران است.

کتاب «گارنیک درهاکوپیان (حضور هنرمند غایب)» سفری است در میانِ جهانِ این هنرمندِ دگراندیش و تأمل‌برانگیز؛ جهانی که در آن، رنگ و فرم، خط و فضا، همگی به زبانی برای بیانِ تجربه‌ی انسانی و جست‌وجوی هویت بدل شده‌اند. این کتاب، با هم‌نشینیِ مقالات و نوشته‌هایی از خودِ درهاکوپیان و رویین پاکباز، منتقد و پژوهشگر برجسته‌ی هنر ایران، تصویری چندوجهی و موشکافانه از زندگی، اندیشه و آثار این هنرمند ارائه می‌دهد. آنچه این اثر را از دیگر کتاب‌های مشابه متمایز می‌سازد، گفت‌وگویِ میانِ هنرمند و منتقد است؛ گفت‌وگویی که در آن، نه فقط آثار، که فرایند آفرینش، نگاهِ فلسفی و زمینه‌های اجتماعی شکل‌گیری آن‌ها نیز به چالش کشیده و واکاوی می‌شود.

درهاکوپیان با رویکردی نوگرایانه و در عین حال متعهد به ریشه‌های فرهنگی، آثاری خلق کرده که در آن‌ها، سنت و مدرنیته، شرق و غرب، و حضور و غیاب در هم‌تنیده‌اند و هرکدام، روایتگر گوشه‌ای از تجربه‌ی زیسته‌ی این هنرمندِ مهاجر و در عین حال دلبسته‌ی سرزمین مادری‌اند. کلمات کلیدی این کتاب را می‌توان در مفاهیمی چون نوگرایی ایرانی، هنر انتزاعی، هویت فرهنگی، تجربه‌ی مهاجرت، زیبایی‌شناسیِ غیاب، رنگ‌شناسیِ درهاکوپیان، پیوند هنر و فلسفه و گفتمانِ حضور و غیاب جست‌وجو کرد.

پاکباز با نگاهی تحلیلی و تاریخ‌نگارانه، به بررسیِ جایگاهِ درهاکوپیان در تاریخ هنر معاصر ایران پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه این هنرمند، با عبور از مرزهای معمولِ نقاشی، به آفرینشِ جهانی نو در عرصه‌ی هنرهای تجسمی دست یافته است. این کتاب، همچنین به مضامینِ پنهان و لایه‌های معنایی آثارِ درهاکوپیان می‌پردازد و از این منظر، مرجعی ارزشمند برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به هنر معاصر ایران به‌شمار می‌آید.

جلد سخت، قطع رحلی کوچک و کاغذ گلاسه، همراه با بازتولید باکیفیتِ آثار درهاکوپیان، کتاب را به اثری نفیس و دیداری تبدیل کرده است که هر صفحه‌اش، گویی دریچه‌ای است به جهانِ رنگ‌ها و فضاهای این هنرمندِ بزرگ. ترجمه‌ی روان حمیدرضا کرمی و ارائه‌ی متن به دو زبان فارسی و انگلیسی، امکان بهره‌مندیِ مخاطبان داخلی و بین‌المللی را از این گنجینه‌ی هنری فراهم آورده است.