کتاب آموزش گیتار کلاسیک دوره ی متوسطه تا پیشرفته (انتشارات ماهور)

کتاب آموزش گیتار کلاسیک دوره ی متوسطه تا پیشرفته اثر لیلی افشار 

پس از گذراندن دورهٔ ابتدایی و تسلط بر نت‌خوانی، جایگیری صحیح دست‌ها و اجرای اتودهای ساده، گیتاریست مشتاق با دیواری جدید روبه‌رو می‌شود: جهش از نواختن قطعات آموزشی به درک و اجرای آثار اصلی رپرتوار گیتار کلاسیک. این جهش آن‌قدر دشوار است که بسیاری از هنرجویان در همین نقطه متوقف می‌شوند یا هرگز طعم لذت اجرای یک فوگ باخ یا یک والتز ویلابی-لوبوس را نمی‌چشند.

کتاب پیشِ رو، «آموزش گیتار کلاسیک دورهٔ متوسطه تا پیشرفته»، پلی است محکم و پلکانی برای عبور از این درهٔ دشوار. لیلی افشار، مؤلف باسابقه و مدرس شناخته‌شده، با تکیه بر تجربهٔ تدریس در هنرستان‌ها و آموزشگاه‌های عالی موسیقی، دقیقاً می‌داند که هنرجوی دورهٔ متوسطه به چه مهارت‌هایی نیاز دارد و چه تله‌های فنی و روانی مانع پیشرفت او می‌شود.

این جلد دوم، بر خلاف بسیاری از متدهای خارجی که صرفاً اتودهای فنی را پشت سر هم ردیف می‌کنند، یک سیر تحولی آگاهانه را طراحی کرده است. هر فصل به یک مسئلهٔ تکنیکی خاص اختصاص دارد: آرپژهای پیشرفته (با الگوهای چهارصدایی و ششصدایی)، پوزیسیون‌های پنجم تا نهم، لگاتوی دو دست، بارهٔ کامل و نیم‌باره، ترمولو، تریل، ملایسم، استاکاتو، و مهم‌تر از همه، هماهنگی دست راست و چپ در سرعت‌های بالا. در کنار هر مسئلهٔ فنی، افشار قطعات اصلی از آهنگسازان بزرگ گیتار کلاسیک (فرناندو سور، ماتئو کارکاسی، مائورو جولیانی، دیونیسیو آگوآدو، فرانسیسکو تارگا، آگوستین باریوس، لئو براور و نیز آثاری از باخ، اسکارلاتی و هندل که برای گیتار رونویسی شده) را به ترتیب سختی چیده است.

هنرجو با نواختن این قطعات، نه تنها تکنیک را در بافتی موسیقایی تمرین می‌کند، بلکه با سبک‌های مختلف دوره‌های باروک، کلاسیک، رمانتیک و مدرن آشنا می‌شود. کتاب با ۲۰۸ صفحه در قطع رحلی و روی کاغذ تحریر منتشر شده است. جلد شومیز آن برای استفاده‌ی مکرر در کلاس و خانه مناسب است.

نوبت چاپ دوم توسط موسسهٔ فرهنگی-هنری ماهور نشان از استقبال خوب از این متد در میان جامعهٔ مدرسان گیتار ایران دارد. تمام توضیحات و علائم اجرایی به زبان فارسی نگاشته شده و برای اصطلاحات تخصصی ایتالیایی معادل‌های فارسی کاربردی پیشنهاد شده است. یکی از نقاط قوت بی‌نظیر این کتاب، نت‌نگاری دقیق و خوانا به قلم نریمان امینیان است. در سطح متوسطه به بالا، وضوح انگشت‌گذاری (فینگِرینگ) و تمایز صداهای پلی‌فونیک حیاتی می‌شود.

امینیان برای هر نت، نشانهٔ انگشت دست چپ (۱ تا ۴) و دست راست (p, i, m, a) را به صورت کامل درج کرده و در قطعات چندصدایی، ساقهٔ نت‌های صداهای مختلف را با رنگ‌های متفاوت (خاکستری و مشکی) جدا کرده است. این روش که در متدهای خارجی گران‌قیمت نیز نادر است، به هنرجو کمک می‌کند تا بدون سردرگمی، خطوط ملودیک مجزا را دنبال کند. ساختار کتاب به هشت درس اصلی تقسیم می‌شود که هر درس شامل چهار بخش است:

۱) تمرین‌های فنی روزانه (مقیاس‌ها در تمام پوزیسیون‌ها با الگوهای ریتمیک متنوع)،

۲) اتود اجباری (از کارکاسی، سور یا جولیانی)

 ۳) قطعهٔ اصلی رپرتوار (با تحلیل فرم و هارمونی)

۴) تمرین سمعی (نت‌نوشتاری از یک قطعهٔ ضبط‌شدهٔ کوتاه که هنرجو باید با گوش تشخیص دهد و تقلید کند).

در انتهای کتاب، فصل ویژه‌ای برای تکنیک پیکولو و آرپژ سه‌انگشتی و نیز ۱۴ اتود ملودیک تألیف خود لیلی افشار (با سبک امروزی و کمی تأثیر از موسیقی ایرانی) آمده است که برای کنسرت‌های دانش‌آموزی بسیار مناسب هستند. مؤلف در مقدمه تأکید کرده: «هدف این کتاب ساخت یک هنرمند است، نه یک نوازندهٔ مکانیکی.» از این رو، در کنار تمام تمرین‌های فنی، فصل‌هایی به تفسیر قطعه (Interpretation) ، کنترل دینامیک (از پیانیسیمو تا فورتیسیمو با کنترل مضراب)، و فرهنگ شنیداری (پیشنهاد ۵۰ آلبوم برتر گیتار کلاسیک جهان) اختصاص داده شده است.

همچنین فایل‌های صوتی (با کیوآر کد درون کتاب) شامل اجرای تمام قطعات و اتودها با دو سرعت آهسته (آموزشی) و اصلی (کنسرتی) توسط خود لیلی افشار و نوازندگان مهمان است. برای هنرجویی که این کتاب را با انضباط و با راهنمایی استاد کار کند، افق‌های جدیدی گشوده می‌شود: توانایی اجرای فاتا مورگانا از باریوس، سمفونی بزرگ از سور، و حتی کنسرتوهای آهنگسازان معاصر.

آموزش گیتار کلاسیک دورهٔ متوسطه تا پیشرفته نه یک مقصد، که آغازگر راهی است که به سالن‌های کنسرت و ثبت تجربه‌های ماندگار موسیقایی ختم می‌شود.