کتاب آموزش گیتار کلاسیک دوره ی ابتدایی تا متوسطه (انتشارات ماهور)

کتاب آموزش گیتار کلاسیک دوره ی ابتدایی تا متوسطه اثر لیلی افشار

آموزش گیتار کلاسیک همواره به‌عنوان پلی میان تکنیک و بیان هنری شناخته شده است. کتاب پیشِ رو که حاصل سال‌ها تجربهٔ تدریس مؤلف، لیلی افشار، در محافل آموزشی ایران است، با دقتی مثال‌زدنی برای دورهٔ ابتدایی تا متوسطه تدوین گردیده. منحصربه‌فرد بودن این اثر در آن است که نه‌تنها به سراغ نت‌نویسی استاندارد می‌رود، بلکه با نت‌نگاری استاد نریمان امینیان، خوانایی بصری و دست‌انگاری دقیق را برای هنرجوی فارسی‌زبان ممکن ساخته است.

با ۲۲۴ صفحه در قطع رحلی و روی کاغذ تحریر، نشان می‌دهد که اعتماد جامعهٔ مدرسان و هنرجویان به این متد تا چه اندازه ریشه‌دار شده است. جلد شومیز کتاب، وزن آن را برای حمل‌ونقل روزانه کاهش داده و استفادهٔ مکرر در کلاس را آسان می‌کند. زبان فارسی در آموزش گیتار کلاسیک، چالشی بزرگ پیش روی مؤلفان بوده: چگونه اصطلاحات ایتالیایی و علائم انگشت‌گذاری را بدون تحریف مفهوم به فارسی روان برگردانیم؟

لیلی افشار با بهره‌گیری از تجربهٔ زیسته در موسسهٔ فرهنگی هنری ماهور، راهکار هوشمندانه‌ای ارائه داده: دوزبانگی آموزشی در متن و پاورقی، که هم به رعایت سنت بین‌المللی گیتار کلاسیک کمک می‌کند و هم فهم ابتدایی‌ترین مخاطب را تضمین می‌نماید.

ساختار کتاب از تمرین‌های مقدماتی کوک و نشستن صحیح آغاز می‌شود، سپس با نت‌های خالی روی سیم‌های اول تا سوم جلو می‌رود. در دورهٔ متوسطه، هنرجو با آرپژهای پیشرفته، پوزیسیون‌های دوم تا پنجم و ملودی‌هایی از دورهٔ کلاسیک (سور، کارکاسی، جولیانی) آشنا می‌گردد. آنچه این کتاب را از یک «کتاب تمرین» فراتر می‌برد، قطعات تصنیف‌شدهٔ ایرانی در انتهای هر فصل است که به اقتباس از ردیف‌های دستگاهی، حس تعلق به موسیقی ملی را در هنرجو زنده نگه می‌دارد.

اگرچه ناشر یعنی ماهور عمدتاً به چاپ آثار پژوهشی موسیقی اصیل ایرانی شهرت دارد، چاپ پنجم این متد آموزشی نشان از پویایی نگاه آن‌ها به نیازهای روز آموزش ساز کلاسیک دارد. هر درس شامل یک جدول ارزشیابی است که هنرجو می‌تواند پیشرفت خود را در ریتم‌خوانی، کیفیت صدا، استقلال انگشتان و حفظ کوک ثبت کند.

والدینی که فرزندانشان تازه به دورهٔ ابتدایی پا گذاشته‌اند، گاه نگران دشواری هماهنگی دو دست در گیتار هستند. این کتاب با تصاویر شماتیک از حالت دست چپ و راست در هر ده صفحه، و تمرین‌های سه مرتبه (کند/متوسط/اصلی) این نگرانی را برطرف ساخته. همچنین نت‌نگار، نریمان امینیان، برای قطعات پلی‌فونیک (چندصدایی) از رنگ‌های مختلف نت برای تفکیک صداها بهره گرفته؛ نوآوری که در متدهای خارجی هم نادر است.

به عبارتی، آموزش گیتار کلاسیک دورهٔ ابتدایی تا متوسطه نه یک کتاب درسی خشک، که یک همراه راهبردی است. از فصل اول (آشنایی با آناتومی گیتار) تا فصل نهم (اجرای سوناتین ساده از ماتئو کارکاسی)، تمام عناصر بصری و محتوایی در خدمت کاهش واهمه و افزایش لذت یادگیری طراحی شده‌اند.

این نشان می‌دهد که طی سال‌ها، اشکالات تایپی و انگشت‌گذاریهای مبهم پیشین رفع شده و نسخهٔ نهایی به حدی از بلوغ رسیده که می‌تواند الگویی برای دیگر متدهای آموزشی در ایران باشد. کافی است یک هنرجوی دورهٔ متوسطه پس از گذراندن این کتاب، اتود شماره ۳ از فرناندو سور را بدون مکث اجرا کند؛ آنگاه خواهید دید که چگونه اصول فینگِرینگ اصولی و فیزیک نواختن در جان او نشسته است. امید که این مسیر پرنُت و نغمه، برای همهٔ مشتاقان گیتار کلاسیک در ایران زمین هموار و شیرین باشد.