کتاب فتوژونالیسم (2جلدی) (نشر کتاب پرگار)

کتاب فتوژونالیسم (2جلدی) اثر کنت کوبر 

عکاسی خبری، یا همان فتوژورنالیسم، بی‌گمان یکی از تأثیرگذارترین و در عین حال مسئولیت‌پذیرترین شاخه‌های هنر هشتم است. در دنیایی که هر ثانیه آن سرشار از رویدادهای بزرگ و کوچک، شادی‌ها و فاجعه‌ها، پیروزی‌ها و شکست‌هاست، عکاس خبری کسی است که نه با اسلحه، که با دوربین خود تاریخ را روایت می‌کند.

اثر ارزشمندی که پیش رو دارید، «فتوژورنالیسم» در دو جلد، تألیف کنت کوبر یکی از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان و مدرسان عکاسی خبری در جهان است که با ترجمهٔ روان، دقیق و متعهدانهٔ اسماعیل عباسی، عکاس و مترجم خوش‌ذوق ایرانی، برای اولین بار در اختیار مخاطبان فارسی‌زبان قرار گرفته است.

انتشارات کتاب پرگار این مجموعهٔ دوجلدی را در قطع وزیری، با جلد شومیز و کاغذ تحریر منتشر کرده است. با ۷۷۴ صفحه محتوای فشرده، غنی و تصویری، این اثر بی‌تردید یکی از بزرگ‌ترین و جامع‌ترین پروژه‌های نشر تخصصی عکاسی در ایران به شمار می‌رود. اما فتوژورنالیسم دقیقاً چیست و چرا نیاز به درک عمیق آن، امروز بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود؟ در عصر شبکه‌های اجتماعی و انتشار آنی تصاویر با گوشی‌های همراه، مرز میان «عکس خبری» و «عکس آماتوری» بیش از پیش کمرنگ شده است.

کنت کوبر در این کتاب ، از پایه‌ای‌ترین مفاهیم شروع می‌کند: تفاوت میان عکاسی مستند، عکاسی خیابانی و فتوژورنالیسم اصیل؛ اصول اخلاقی حاکم بر انتشار تصاویر خبری (از جمله احترام به حریم خصوصی و پرهیز از بازسازی صحنه)؛ و قوانین حقوقی و کپی‌رایت در عکاسی خبری. اما به همین جا ختم نمی‌شود. او خواننده را به سفری می‌برد در تاریخ صد سالهٔ فتوژورنالیسم، از روزهای اولیهٔ ظهور مجلات مصوری همچون لایف و نشنال جئوگرافیک، تا عصر دیجیتال و ظهور خبرگزاری‌های آنلاین.

جلد نخست این مجموعه عمدتاً به مبانی نظری، تاریخی و اخلاقی اختصاص دارد. کوبر با وسواس یک پژوهشگر و روایت‌گری یک داستان‌گوی ماهر، پرترهٔ اسطوره‌هایی همچون رابرت کاپا (با آن عکس جاودانه از سقوط یک سرباز در جنگ داخلی اسپانیا)، هنری کارتیه برسون (و نظریهٔ «لحظهٔ تعیین‌کننده»)، جیمز نچوی، استیو مک‌کاری (با آن «دختر افغان» مشهور) و سباستیائو سالگادو را پیش روی خواننده می‌گشاید. هر فصل شامل تحلیل موردی ده‌ها عکس تاریخی است: از تصاویر وحشت جنگ ویتنام و سقوط دیوار برلین تا فجایع طبیعی و اعتراضات مدنی.

این تحلیل‌ها نه صرفاً زیبایی‌شناسانه، بلکه از منظر «روایت خبری» انجام می‌شوند. شما یاد می‌گیرید که یک عکس خبری خوب چگونه باید «چه کسی، چه چیزی، کجا، کی، چرا و چگونه» را در یک قاب خلاصه کند.

جلد دوم اما کاملاً عملی و میدانی است. این جلد به مثابه یک کارگاه فشردهٔ فتوژورنالیسم عمل می‌کند. کوبر در این بخش به مباحثی چون انتخاب تجهیزات مناسب برای پوشش خبری (از بدنه دوربین و لنزها تا فلاش و میکروفون همراه)، تکنیک‌های عکاسی در شرایط سخت (نور کم، باران، شلوغی جمعیت، مناطق جنگی)، اصول کپشن‌نویسی و متادیتا، و نحوهٔ ارائه و فروش عکس به رسانه‌ها و آژانس‌های خبری می‌پردازد.

فصلی مجزا نیز به امنیت عکاس خبری و مدیریت استرس و ترومای ناشی از رویدادهای خشونت‌بار اختصاص دارد – موضوعی که کمتر در منابع مشابه دیده می‌شود و نشان از عمق نگاه نویسنده دارد. نقش مترجم، اسماعیل عباسی، در این اثر ستودنی است. عباسی که خود پیشتر کتاب «عکاسی مقدماتی» را تألیف کرده و با نیازها و چالش‌های مخاطب ایرانی به خوبی آشناست، در این ترجمه توانسته است اصطلاحات بسیار تخصصی فتوژورنالیسم (از «موک-آپ» و «رمدییت» گرفته تا «کپشن» و «بی‌لاین») را به زبانی ساده و قابل فهم برگرداند، بدون آنکه از دقت علمی اثر کاسته شود.

همچنین او در پانوشت‌های مفید، توضیحات تکمیلی دربارهٔ بافت فرهنگی و سیاسی رویدادهای خارجی ارائه داده است که برای خوانندهٔ فارسی‌زبان بسیار راهگشاست. مجموعهٔ دو جلدی «فتوژورنالیسم» تنها یک کتاب درسی صرف نیست؛ یک منبع مرجع جامع است که هم دانشجو و هنرجوی عکاسی خبری، هم عکاس حرفه‌ای، هم روزنامه‌نگار، و هم هر فعال رسانه‌ای که با تصویر سروکار دارد، مکرراً به آن مراجعه خواهد کرد. نخستین نوبت چاپ این اثر با حجمی بالغ بر ۷۷۴ صفحه، سرمایه‌گذاری فرهنگی ارزشمندی از سوی نشر پرگار است که شکاف بزرگی را در کتاب‌های تخصصی عکاسی ایران پر کرده است.

اگر به دنبال آن هستید که عکاسی شما فراتر از ثبت یک «لحظهٔ خوش قاب» معنا پیدا کند، اگر می‌خواهید بدانید چگونه با دوربین خود روایتگر وقایع پیرامونتان شوید و صدای بی‌صدایان باشید، این کتاب راهنمای شما در تمام طول این مسیر پرفرازونشیب خواهد بود. «فتوژورنالیسم» اثر کنت کوبر، به ترجمهٔ اسماعیل عباسی، نه فقط به شما یاد می‌دهد که چطور عکس خبری خوبی بگیرید، بلکه به شما می‌آموزد که چطور یک عکاس خبری مسئول، متعهد و حرفه‌ای باشید.