کتاب اندیشه هایی درباره عکاسی اتاق روشن ( نشر چشمه)

کتاب اندیشه هایی درباره عکاسی اتاق روشن اثر رولان بارت

نویسنده در این کتاب می‌نویسد: «عکاسی با مرگ آغاز شده است»؛ و شاید همین یک جمله، کلید فهم کتابی باشد که در ظاهر دربارهٔ عکس است، اما در عمق، سوگواری‌نامه‌ای است برای مادر از دست رفته. «اتاق روشن: اندیشه‌هایی دربارهٔ عکاسی»، نوشتهٔ رولان بارت، با ترجمهٔ نیلوفر معترف و ویراستاری کاظم فرهادی، از سوی نشر چشمه منتشر شده است؛ اثری که در کنار «دربارهٔ عکاسی» سوزان سونتاگ، از بنیان‌گذاران نظریه‌پردازی جدی دربارهٔ عکس به شمار می‌رود .

آنچه این کتاب را از دیگر آثار نظری عکاسی متمایز می‌سازد، پیوند آن با خاطره و سوگ است. بارت پس از مرگ مادرش، خود را در عکس‌ها غرق کرد و کوشید ماهیت عکاسی را از دل همین تجربهٔ شخصی دریابد. او در این اثر، دو مفهوم کلیدی را پیش می‌نهد: استودیوم، یعنی خوانش فرهنگی، زبانی و سیاسی یک عکس که از بافت اجتماعی آن برمی‌خیزد؛ و پونکتوم، یعنی آن وجهی از عکس که فرد را برمی‌انگیزد و کاملاً شخصی و غیرقابل انتقال است . این تفکیک، کتاب را به مرجعی مهم برای درک رابطهٔ میان تصویر، حافظه و احساس بدل کرده است.

از سویی، کتاب با ۲۵ عکس از عکاسانی چون ویلیام کلاین، رابرت مپلتورپ و نادار همراه شده و نوع نگاه بارت به این تصاویر است که آن‌ها را ویژه می‌کند . قطع رقعی و جلد شومیز این کتاب، همراهی آن را در کلاس درس و خلوت اندیشه آسان ساخته و کاغذ بالکی با کیفیتی سبک و مرغوب، بستری مناسب برای چاپ متون نظری فراهم آورده است. این کتاب با ۱۱۷ صفحه (در چاپ‌های اخیر) ، گنجینه‌ای فشرده اما پرمایه از تأمل‌ها، مثال‌ها و بینش‌هایی است که هر خواننده را در مسیر شناخت عکاسی یاری می‌رساند.

«اتاق روشن»، فراتر از یک کتاب نظری، دعوتی است به تأمل در تصویرهایی که هر روز می‌بینیم و بی‌آنکه بدانیم، آن‌ها را «واقعیت» می‌پنداریم. این کتاب برای پژوهشگران تاریخ هنر، مطالعات تصویری، فلسفه و تمامی علاقه‌مندان به عکاسی، اثری ارزشمند و مرجع است. امید که این نسخه، راهنمایی روشن‌گر برای نسل‌های امروز و فردای مطالعات تصویری در ایران باشد و هر بار که گشوده می‌شود، مخاطب را به سفری در دنیای عکس‌ها، خاطره‌ها و معناهای تازه فرا خواند.