کتاب انقلاب 57؛ مریم زندی ( نشر نظر)

کتاب انقلاب 57 اثر مریم زندی 

انقلاب، اگرچه در نگاه نخست رویدادی سیاسی به نظر می‌رسد، اما در «انقلاب ۵۷» مریم زندی، به تجربه‌ای زیسته بدل می‌شود که از دریچهٔ دوربین یک عکاس جوان روایت می‌شود. «انقلاب ۵۷»، عکس‌های مریم زندی، زیر نظر محمودرضا بهمن‌پور، با ترجمهٔ انگلیسی سهراب مهدوی و فاطمه کاوند و ترجمهٔ فرانسهٔ مریم موسوی، از سوی نشر نظر منتشر شده است؛ کتابی که در قطع رحلی و با جلد گالینگور و کاغذ گلاسه، روزهای منتهی به پیروزی انقلاب را در قالبی سه‌زبانه (فارسی–انگلیسی–فرانسه) پیش روی مخاطب می‌گذارد. آنچه این اثر را از دیگر کتاب‌های تصویری دربارهٔ انقلاب متمایز می‌سازد، حضور میدانی و نگاه بی‌واسطهٔ عکاس است. زندی خود در مقدمهٔ کتاب می‌نویسد: «نمی‌توانستم در خانه بمانم… باید با دوربینم تصویر قیام مردم برای آزادی را ماندگار می‌کردم» .

او در خیابان‌های تهران، در میان تظاهرات، حکومت نظامی و روزهای پیروزی، با دوربینش حاضر بود و حاصل کار، مجموعه‌ای از حدود ۲۰۰ عکس سیاه‌وسفید شد که بازهٔ زمانی آبان ۵۷ تا فروردین ۵۸ را در بر می‌گیرد . این عکس‌ها، صرفاً اسنادی برای ثبت وقایع نیستند؛ روایتی بصری از امیدها، هراس‌ها و تناقض‌های یک ملت در لحظه‌ای تاریخی به شمار می‌آیند. از سویی، تاریخ پرفرازونشیب انتشار این کتاب، خود لایه‌ای معنایی به آن افزوده است. زندی سال‌ها برای دریافت مجوز انتشار تلاش کرد و کتاب سرانجام پس از حدود هفت سال انتظار، بدون حذف و سانسور منتشر شد . او در این باره گفته است که حاضر نشد عکس‌ها را در خارج از ایران منتشر کند، زیرا «این عکس‌ها متعلق به ایران است» . این پافشاری، کتاب را از یک آلبوم عکس فراتر می‌برد و آن را به سندی برای پایداری فرهنگی بدل می‌کند. قطع رحلی و کاغذ گلاسه با کیفیتی چشم‌نواز، بستری مناسب برای چاپ این تصاویر فراهم آورده و جلد گالینگور آن، کتاب را برای نگهداری بلندمدت مناسب کرده است. زبان سه‌زبانه نیز دسترسی مخاطبان بین‌المللی را به این اثر فراهم آورده است.

«انقلاب ۵۷» با عکس‌های مریم زندی، فراتر از یک کتاب عکس، دعوتی است به تأمل در تاریخ معاصر ایران و بازاندیشی در نسبت تصویر با حافظهٔ جمعی. این کتاب برای پژوهشگران تاریخ معاصر ایران، عکاسی مستند، دانشجویان علوم سیاسی و تمامی کسانی که می‌خواهند آن دوران را از دریچهٔ دوربین ببینند، اثری ارزشمند و خواندنی است. امید که این اثر، راهنمایی روشن‌گر برای نسل‌های امروز و فردای ایران باشد و هر بار که گشوده می‌شود، مخاطب را به سفری در دنیای عکس‌ها، خاطره‌ها و انتخاب‌های تازه فرا خواند.