کتاب نگاهی به سکه های ایران (نشر اندیشه آئین)

کتاب نگاهی به سکه های ایران اثر محمد هنرور

پیش روی شما کتابی است که از روزنه‌ای کوچک اما ارزشمندسکه به تاریخ چندین هزارساله ایران زمین نگریسته است. «نگاهی به سکه‌های ایران» تألیف محمد هنرور، دریچه‌ای است به دنیای زر و سیم و مس؛ جهانی که هر قطعه از آن، روایتی است از قدرت، فرهنگ، هنر، باورها و تحولات اقتصادی ایران در اعصار مختلف.

سکه‌ها نه فقط ابزار دادوستد، که اسناد تاریخی مکتوب و مصوری هستند که برخلاف بسیاری از کتب و نسخ خطی، از آتش و آب و گذر روزگار جان سالم به در برده‌اند. این کتاب با قطع وزیری و ۲۸۰ صفحه منتشر شده است. کاغذ گلاسه به کار رفته در آن، امکان چاپ تصاویری با کیفیت و دقیق از هر سکه را فراهم ساخته است. در تاریخ خط و خوشنویسی، سکه‌ها نقشی کلیدی دارند، زیرا کهن‌ترین نمونه‌های خط در ایران از خط پهلوی و کتیبه‌های میخی گرفته تا خط کوفی بر سکه‌های دوران اسلامی و سپس نستعلیقِ دوران صفوی و افشار و قاجاربر روی همین فلزات کوچک و گرد حک شده‌اند. خواننده در این کتاب می‌تواند سیر تحول خطوط و کتیبه‌نگاری بر روی سکه‌ها را گام به گام دنبال کند.

محمد هنرور، مؤلف کتاب، با نگاهی پژوهشی و دقیق، سکه‌های ایران را از دوران هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان تا دوران اسلامی — شامل امویان، عباسیان، طاهریان، صفاریان، سامانیان، آل بویه، غزنویان، سلجوقیان، ایلخانان، تیموریان، صفویان، افشاریان، زندیان، قاجار و پهلوی — به ترتیب تاریخی دسته‌بندی و معرفی کرده است. هر سکه از نظر جنس فلز (طلا، نقره، مس)، وزن، قطر، خطوط و کتیبه‌ها، نقوش و نمادها، نام پادشاه، تاریخ ضرب (سال و ماه) و ضرابخانه بررسی شده است.

این همه اطلاعات در کنار تصاویر باکیفیت، کتاب را به یک مرجع کامل در حوزه سکه‌شناسی (نومیزوماتیک) ایران تبدیل کرده است. جلد ترمو (چرم مصنوعی) این کتاب، ظاهری شیک و مقاوم به آن بخشیده و آن را برای نگهداری در کتابخانه‌های شخصی و تخصصی مناسب ساخته است. ناشر: انتشارات اندیشه آئین با نوبت چاپ اول این اثر، گامی ارزشمند در جهت معرفی و مستندسازی میراث ضرب‌سکه در ایران برداشته است. زبان فارسی روان و شیوای مؤلف، مطالب تخصصی سکه‌شناسی را برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان از دانشجویان و پژوهشگران تاریخ، باستان‌شناسی، هنر و اقتصاد تا مجموعه‌داران سکه و علاقه‌مندان به فرهنگ ایران‌زمین قابل استفاده ساخته است.

یکی از نکات برجسته این کتاب، پرداختن به ضرابخانه‌های مختلف ایران در شهرهای کهن و امروزی است. خواننده متوجه می‌شود که چگونه هر سکه، یک پیام سیاسی و فرهنگی از سوی حاکمان وقت بوده و خط و نقوش روی آن، بازتابی از قدرت و ایدئولوژی دوره خود است. از کتیبه‌های پهلوی ساسانی که نام «شاه‌نشاه» را با شکوه بر سکه نقش می‌زده، تا خط کوفی ساده و یکدست سکه‌های آغازین اسلامی و سپس ظهور خطوط تزیینی و نام‌های مبارک بر سکه‌های شیعی. کتاب «نگاهی به سکه‌های ایران» صرفاً یک فهرست یا کاتالوگ نیست، بلکه سفری است در زمان به کمک فلزاتی که دست به دست گشته‌اند و قصه‌ها شنیده‌اند.

مطالعه آن به هر پژوهشگر تاریخ خط و خوشنویسی، باستان‌شناس، مجموعه‌دار و هنردوستی که می‌خواهد از زاویه‌ای متفاوت به تاریخ ایران بنگرد، توصیه می‌شود. باشد که این قطعات کوچک فلزی، نوری تازه بر مسیر دانایی شما بتابانند.