کتاب سکه های شاهان ساسانی (نشر پازینه)

کتاب سکه‌های شاهان ساسانی اثر امین امینی

این اثر یکی از جامع‌ترین و معتبرترین آثاری است که تاکنون به بررسی نظام پولی و سکه‌شناسی امپراتوری ساسانی (۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی) پرداخته است. این اثر با قطع وزیری، جلد سخت و کاغذ تحریر، در ۲۷۹ صفحه، به‌عنوان یکی از مفصل‌ترین و دقیق‌ترین منابع در حوزه سکه‌شناسی ایران باستان، توجه پژوهشگران، کلکسیونرها و علاقه‌مندان به تاریخ و هنر ایران را به خود جلب کرده است.

امینی که از پژوهشگران برجسته و صاحب‌نام در حوزه سکه‌شناسی ایران است و پیشتر نیز با تألیف کتاب «سکه‌های دورهٔ فترت، دوره گذار از ساسانی به اسلامی» توانایی خود را در این عرصه به اثبات رسانده است، در این اثر، با تکیه بر سال‌ها تحقیق میدانی و کتابخانه‌ای و بهره‌گیری از منابع کهن و جدید، به طبقه‌بندی و تحلیل سکه‌های ضرب‌شده در دوران شاهنشاهی ساسانی پرداخته است. دوره ساسانی، از منظر سکه‌شناسی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ چراکه نظام پولی منسجم و یکپارچه‌ای بر پایه سکه‌های طلا (دینار)، نقره (درهم) و مس (فلس) در این دوره شکل گرفت که تأثیری شگرف بر اقتصاد و تجارت ایران و مناطق همجوار داشت.

امینی در این کتاب، با بررسی دقیق سکه‌های تمامی شاهان ساسانی، از اردشیر بابکان تا یزدگرد سوم، به تحلیل تحولات وزن، عیار، نقوش و کتیبه‌های سکه‌ها در طول این دوره پرداخته است. او با تکیه بر منابع تاریخی و یافته‌های باستان‌شناسی، نشان می‌دهد که چگونه سکه‌ها، فراتر از کارکرد اقتصادی، به‌عنوان ابزاری برای بازنمایی قدرت، مشروعیت و گفتمان سیاسی-مذهبی شاهنشاهی ساسانی عمل می‌کرده‌اند. ساختار کتاب بر پایه سیستماتیک و دوره‌بندی تاریخی-شاهانه طراحی شده است.

فصول ابتدایی به معرفی کلی پیشینه سکه‌گردانی در ایران قبل از ساسانیان، ضرابخانه‌های مهم و واحدهای پولی این دوره اختصاص دارد. در ادامه، مؤلف به ترتیب پادشاهان ساسانی، به معرفی و بررسی سکه‌های ضرب‌شده در هر دوره پرداخته و با ارائه جداول دقیق از وزن، قطر، عیار و نقوش، ویژگی‌های هر سکه را فهرست کرده است. بخش قابل‌ توجهی از کتاب به واریتههای منطقه‌ای، سکه‌های نادر و یک‌نوعه، و نیز ارورهای ضرب اختصاص یافته که برای کلکسیونرهای حرفه‌ای از ارزشی مضاعف برخوردار است. همچنین، مؤلف به بررسی تطبیقی سکه‌های ساسانی با مسکوکات معاصر رومی، بیزانسی و هپتالی پرداخته و تأثیرات متقابل این تمدن‌ها را بر یکدیگر بازنمایی کرده است.

یکی از بخش‌های جذاب و کمترپرداخته‌شده این کتاب، بررسی سکه‌های ضرب‌شده در دوره‌های بحرانی و پس از مرگ برخی شاهان است که نشان از پویایی سیاسی و اقتصادی این دوره داشته است. با وجود کاغذ تحریر که ممکن است کیفیت تصاویر را تا حدی کاهش دهد، محتوای غنی و پژوهشی این کتاب، آن را به یکی از منابع استراتژیک و ارزنده در حوزه سکه‌شناسی ساسانی تبدیل کرده است.

انتشار این کتاب توسط نشر پازینه که پیشتر نیز با انتشار آثار مرجعی در حوزه سکه‌شناسی و تاریخ هنر ایران گام‌های مؤثری برداشته، گامی دیگر در جهت غنای کتابخانه‌های تخصصی ایران محسوب می‌شود. کتاب حاضر، بی‌تردید برای پژوهشگران، کلکسیونرها و تمام علاقه‌مندان به تاریخ و هنر ایران باستان، منبعی خواندنی و ضروری خواهد بود.