کتاب آموزش تمبک (با همکاری حسین تهرانی، هوشنگ ظریف، مصطفی کمال پورتراب، فرهاد فخرالدینی) (انتشارات ماهور )

کتاب آموزش تمبک گردآورنده: حسین دهلوی 

تمبک (یا تنبک) بی‌گمان یکی از اصیل‌ترین و شاخص‌ترین سازهای کوبه‌ای موسیقی ایرانی است. ریتم‌های پیچیده، رنگ‌های صوتی متنوع (از صداهای بم و زیر حاصل از ضربه بر روی پوست، کنار و مرکز)، و جایگاه ویژه‌اش در هم‌نوازی با آواز و سازهای ملودیک، این ساز را منحصربه‌فرد ساخته است. اما آموزش اصولی تمبک، بدون منبعی مدون که حاصل تجربهٔ چند نسل از بزرگان این ساز باشد، تقریباً غیرممکن است.

کتاب پیش رو، با عنوان «آموزش تمبک»، دقیقاً چنین منبعی است؛ حاصل همکاری جمعی از استادان بنام و گردآوری زنده‌یاد حسین دهلوی. این کتاب حاصل سال‌ها تجربه و تدریس چهار چهرهٔ شاخص در تاریخ تمبک نوازی ایران است: حسین تهرانی که انقلابی در تکنیک و جایگاه این ساز ایجاد کرد، هوشنگ ظریف با سبک بدیع و ظریف خود، مصطفی کمال پورتراب (آهنگساز و نظریه‌پرداز) که رویکردی تحلیلی به ریتم‌ها داشت و فرهاد فخرالدینی (آهنگساز و رهبر ارکستر) با نگاهی سمفونیک به پتانسیل‌های تمبک.

حسین دهلوی، آهنگساز و پژوهشگر فقید، این میراث گرانبها را گردآوری، تنظیم و به شکلی آموزشی و گام‌به‌گام تدوین کرده است. کتاب در ۱۳۶ صفحه، قطع رحلی، جلد شومیز و کاغذ تحریر منتشر شده است. قطع رحلی برای کتاب‌های آموزشی ریتم و تمبک ضروری است تا دایره‌های ریتم، نشانه‌های انگشت‌گذاری (برای ضربه با چپ و راست) و کشش نت‌ها به وضوح قابل مشاهده باشند. آنچه این کتاب را از سایر منابع مشابه متمایز می‌کند، رویکرد جمعی، جامع و کاملاً اصولی آن است.

مباحث کتاب از صفر و با آشنایی با اجزای تمبک (کوک، پوست، ضربه‌های اصلی: تم، بک، بشکن، لنگ، ریز، دولنگ، پیش‌انگشت و...) آغاز می‌شود. سپس نت‌آموزی ریتم‌ها (از ساده به پیچیده) شامل وزن‌های دوچهارم، سه‌چهارم، چهارچهارم، شش‌هشتم و وزن‌های نامترنم (مانند پنج‌هشتم، هفت‌هشتم) ارائه می‌گردد. ابداع و استانداردسازی شیوه‌ی نت‌نویسی تمبک که در این کتاب ارائه شده، نقطهٔ عطفی در تاریخ آموزش این ساز محسوب می‌شود.

پس از تمرین‌های پایه، قطعات و اتودهایی از استادان مختلف (از جمله ساخته‌های خود گردآورنده) برای تثبیت تکنیک و ایجاد توانایی بداهه‌نوازی ارائه شده است. این کتاب در نوبت چاپ بیست و هفتم، توسط ناشر موسسه‌ی فرهنگی-هنری ماهور منتشر شده است. این رقم بالا گواهی بر جایگاه رفیع این اثر به عنوان اصلی‌ترین و معتبرترین منبع آموزش تمبک در هنرستان‌ها، دانشگاه‌های هنر و آموزشگاه‌های آزاد موسیقی در ایران و حتی خارج از کشور است.

مخاطبان اصلی آن، هنرجویان مبتدی و پیشرفته تمبک، نوازندگان حرفه‌ای، و هر هنرجوی سازهای کوبه‌ای ایرانی است. آموزش تمبک حاصل همفکری و تجربهٔ چند نسل است.