کتاب آموزش نقاشی متحرک (انیمیشن) (انتشارات یساولی)

کتاب آموزش نقاشی متحرک (انیمیشن) اثر والتر فاستر

والتر فاستر (۱۸۹۱–۱۹۸۱) نامی آشنا در دنیای آموزش هنر است. مجموعه کتاب‌های «والتر فاستر آرت بوکس» او با آن جلدهای مشهور، دهه‌هاست که میلیون‌ها هنرجو را در سراسر جهان راهی دنیای طراحی و نقاشی کرده است. اما یکی از خاص‌ترین و جذاب‌ترین آثار او، کتابی است که پیش روی دارید: «آموزش نقاشی متحرک (انیمیشن).

کتابی که در آن فاستر، با زبانی بسیار ساده و ساختاری گام‌به‌گام، اصول اولیه خلق شخصیت‌های پویا و در حال حرکت را به علاقمندان انیمیشن آموزش می‌دهد. فرقی نمی‌کند کودک باشید یا بزرگسال، تازه‌کار باشید یا هنرمندی که می‌خواهد افق تازه‌ای را تجربه کند، این ۳۱ صفحه می‌تواند جرقه نخستین انیمیشن شما باشد. والتر فاستر در این کتاب، بر خلاف بسیاری از منابع سنگین و تخصصی انیمیشن که پر از اصطلاحات پیچیده فنی هستند، از صفر شروع می‌کند.

او نمی‌گوید «قبل از هر چیز باید ۱۲ اصل انیمیشن دیزنی را حفظ باشید». او می‌گوید: «بیا یک توپ بکشیم و ببینیم چطور می‌تواند بپرد». کتاب با اشکال ساده آغاز می‌شود: دایره‌ها، بیضی‌ها، خطوط منحنی. فاستر نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از همین اشکال ساده، یک چهره خندان، یک حیوان بامزه، یا یک شخصیت کارتونی ساخت. سپس به سراغ ایجاد حرکت می‌رود. او مفهوم «کلید فریمر» (تصاویر کلیدی) و «این‌بیتوین» (تصاویر میانی) را با زبانی کودکانه و قابل فهم توضیح می‌دهد.

نه با فرمول و جداول پیچیده، بلکه با مثال: «اگر توپ از بالا به پایین می‌پرد، فقط دو نقاشی کلیدی لازم داری: یکی بالای صفحه، یکی پایین صفحه. بقیه نقاشی‌ها، مسیر بین این دو را پر می‌کنند.» نکته درخشان دیگر کتاب، تأکید فاستر بر پرسپکتیو ساده و اغراق (اکسجریشن) است. در انیمیشن، خبری از واقعیت محض نیست. یک شخصیت کارتونی باید چشمانی اغراق‌آمیز بزرگ داشته باشد، پاهایی لاغر یا ضخیم داشته باشد و حرکاتش بیش از اندازه طبیعی، گویا و سرزنده باشد.

فاستر با مثال‌های متنوع، هنرجو را تشویق می‌کند که از قیود واقعیت فراتر برود و شخصیتی بیافریند که مختص خود اوست. او حتی به هنرجو نشان می‌دهد که چگونه با تغییر جزئی در فاصله چشم‌ها یا زاویه ابروها، حس یک کاراکتر (شادی، غم، عصبانیت، تعجب) را به کلی تغییر داد. کتاب با قطع رحلی منتشر شده است. قطع رحلی برای این کتاب کوچک اما مهم، ضروری است. چرا که هر صفحه از این کتاب، شامل چندین پنل طراحی کوچک است که توالی حرکت را نشان می‌دهند. اگر قطع کتاب کوچک بود، این پنل‌ها چنان فشرده می‌شدند که هنرجو نمی‌توانست جزئیات را تشخیص دهد. کاغذ تحریر و جلد شومیز نیز بر ماهیت تمرینی و عملی کتاب تأکید دارند.

کاغذ تحریر تحمل پاک‌کردن‌های مکرر را دارد و جلد شومیز به کتاب اجازه می‌دهد که روی میز تحریر کاملاً باز شود. سونیا رضاپور، مترجم کتاب، که پیش از این نیز ترجمه‌های موفقی در حوزه هنر داشته است، در این اثر نیز با زبانی روان و ساده مفاهیم را به فارسی برگردانده است. او اصطلاحات تخصصی انیمیشن را به گونه‌ای ترجمه کرده که هم برای کودکان قابل فهم باشد و هم برای بزرگسالان، بی‌آنکه لطمه علمی به متن وارد شود. اما این کتاب برای چه کسانی نوشته شده است؟ شاید بتوان گفت برای همه کسانی که به پویانمایی علاقه دارند اما نمی‌دانند از کجا شروع کنند. برای نوجوانی که رویای کار در استودیوی انیمیشن‌سازی را دارد.

برای معلم هنری که به دنبال منبعی ساده و کاربردی برای تدریس مبانی انیمیشن به دانش‌آموزان است. برای والدینی که می‌خواهند خلاقیت کودک خود را با موضوعی جذاب پرورش دهند. و حتی برای هنرمندی که سال‌هاست تصویرگری می‌کند اما هرگز جرقه ساخت انیمیشن به ذهنش نزده است. ۳۱ صفحه، اما هر صفحه آن مثل یک کلاس درس کوچک عمل می‌کند. پس کتاب را باز کنید. یک مداد بردارید. در گوشه اولین صفحه، یک توپ ساده بکشید. حالا همان توپ را کمی پایین‌تر، با فاصله‌ای اندک، دوباره بکشید. و دوباره و دوباره.