کتاب مهرداد ختایی (طراح - نقاش - چاپگر) (انتشارات یساولی)

کتاب مهرداد ختایی (طراح - نقاش - چاپگر)

هنر معاصر ایران، گاه در دل سکوت کتابخانه‌ها و گاه بر دیوارهای گالری‌ها نفس می‌کشد، اما گاه یک هنرمند چنان چندوجهی عمل می‌کند که روایت کارش خود به کتابی جداگانه بدل می‌شود. کتاب پیش رو، «مهرداد ختایی (طراح - نقاش - چاپگر)» از همین دست آثار است. این مجموعه، که به قلم خود مهرداد ختایی نگاشته شده و با ترجمهٔ روان سونیا رضاپور به دو زبان فارسی و انگلیسی در دسترس قرار گرفته، آینه‌ای تمام‌نما از سه رکن اصلی هویت هنری این خالق نام‌آشناست: طراحی، نقاشی و چاپگر.

این کتاب با قطع رحلی و جلد شومیز در ۱۱۲ صفحه و بر روی کاغذ گلاسه منتشر شده است. انتخاب این قطع و کیفیت چاپ تصادفی نیست؛ آثار ختایی، به‌ویژه در حوزهٔ چاپ دستی و نقش‌پردازی‌های گرافیکی او، نیازمند فضایی است که هر خط و هر لکهٔ مرکب تا ریزترین جزئیات به چشم آید. واژهٔ «طراح» در عنوان، نخستین کلید ورود به جهان ختایی است.

طراحی برای او نه مقدمه‌ای بر نقاشی، که خود زبانی مستقل برای روایت فرم، حجم و ریتم است. اما این طراحی، در «نقاشی»های او به غوغایی رنگی بدل می‌شود که ریشه در هنر سنتی ایران و در عین حال، بیانی معاصر و جهانی دارد. سومین رکن، «چاپگر» بودن او ست. ختایی در زمرهٔ آن دسته از هنرمندان نادری است که با تکنیک‌هایی چون لیتوگرافی، مونوتایپ و چاپ فلزی نه فقط تصویر را تکثیر، بلکه آن را خلق می‌کند. این کتابِ دوزبانه، فرصتی نادر برای مخاطب فارسی‌زبان و همچنین بین‌المللی فراهم می‌کند تا روند شکل‌گیری آثار ختایی را از اولین طرح‌های خطی تا صفحات رنگیِ چاپ‌شده دنبال کند.

کاغذ گلاسه نیز به درستی برای بازتولید این آثار انتخاب شده تا بافت مرکب، درخشش جوهر و ظرافت خطوط چاپ‌شده، وفادارانه به چشم برسد. خواننده در این ۱۱۲ صفحه با هنرمندی روبرو می‌شود که مرز میان هنر اصیل دست‌ساز و هنر قابل تکثیر در چاپ را به چالش می‌کشد. ترجمهٔ سونیا رضاپور کوشیده است تا اصطلاحات تخصصی حوزهٔ چاپ و نقاشی معاصر ایران را در کنار معادل‌های انگلیسی‌شان به شکلی ارائه دهد که نه هنرمندان و دانشجویان هنر، بلکه هر علاقه‌مندی به طراحی و گرافیک بتواند از آن بهره ببرد.

«مهرداد ختایی (طراح - نقاش - چاپگر)» صرفاً یک کاتالوگ یا زندگینامهٔ تصویری نیست؛ این کتاب، دفترچهٔ یادداشت بصری هنرمندی است که ابزارش را نه فقط قلممو و بوم، بلکه پرس چاپ و غلتک مرکب نیز تشکیل می‌دهد.

پیشنهاد می‌شود این کتاب را ورق بزنید، به سطرهای فارسی و انگلیسی‌اش نگاهی بیندازید و ببینید چگونه هنر می‌تواند در عین تکثیر شدن، منحصربه‌فرد بماند.