کتاب دوبیتی های باباطاهر خط استاد شیرالی (جیبی، تحریر، گالینگور) (انتشارات یساولی)

کتاب دوبیتی های باباطاهر خوشنویس: کریم شیرالی

«دوبیتی‌های باباطاهر» دعوتی است به خلوت مردی از جنس کویر و عشق؛ عارفی که نه در خانقاه، که در دل کوه‌های الیگودرز و در میان ساده‌ترین مردم زیست. این کتاب با قطع جیبی و جلد سخت، چنان طراحی شده که همیشه همراه تو باشد؛ در جیب کت، در کیف سفر، یا روی پاتختی شب. قطع جیبی برای باباطاهر انتخابی شاعرانه است: شعرهای او همیشه در دل مردم بوده، نه در قفسه‌های بلند کتابخانه‌ها.

حالا این شعرها در قالبی کوچک اما محکم، بار دیگر به میان مردم بازمی‌گردند. کریم شیرالی، خوشنویس این اثر، سال‌هاست که قلمش بر اوراق عاشقانه می‌نگرد. او برای دوبیتی‌های باباطاهر، خط نستعلیق را انتخاب کرده؛ همان خطی که با منحنی‌های نرم و کشیدگی‌های دل‌انگیزش، می‌تواند «آه» کشیدن‌های باباطاهر را به تصویر بکشد.

شیرالی هر دوبیتی را چنان زیبا رقم زده که گاهی پیش از خواندن معنی، با چشم می‌توانی حس شعر را دریافت کنی. نقطه‌هایی که چون اشک بر صفحه نشسته‌اند، کشیدگی‌هایی که چون آهی بلند بر کاغذ کشیده شده‌اند، و فاصله‌هایی که چون سکوتی میان دو مصرع جا خوش کرده‌اند – همه و همه، روایتی بصری از عشق و درد و ناامیدی و امید باباطاهر هستند. اما «دوبیتی‌های باباطاهر» چه ویژگی منحصربه‌فردی دارد که آن را از هزاران نسخه دیگر جدا می‌کند؟ نخست، قطع جیبی آن است.

در روزگاری که بیشتر کتاب‌های نفیس با قطع بزرگ و جلدهای قطور و قاب‌دار منتشر می‌شوند، این کتاب با قامتی کوچک اما استوار، یادآور آن روزگاری است که مردم دوبیتی‌های باباطاهر را در دل کوچه‌بازار زمزمه می‌کردند و حافظه بود، نه کتابخانه. این کتاب را می‌توانی همه جا با خود ببری؛ در اتوبوس، در مترو، در سفر، یا در آن ساعات تنهایی نیمه‌شب. دومین ویژگی، کاغذ تحریر است. برخلاف بسیاری از کتاب‌های نفیس امروزی که از کاغذ گلاسه سنگین و براق استفاده می‌کنند، این کتاب با کاغذ تحریر چاپ شده است.

کاغذ تحریر، همان کاغذ ساده و گرم و لطیف کتاب‌های قدیمی است. وقتی این کتاب را ورق می‌زنی، صدای خش‌خش کاغذ را می‌شنوی، بافت آن را زیر انگشتانت حس می‌کنی، و انگار نه یک کتاب مدرن، که یک نسخه خطی قدیمی را در دست داری. این انتخاب هوشمندانه، روح ساده و بی‌پیرایه شعر باباطاهر را به درستی منتقل می‌کند. زبان فارسی ساده و روان این دوبیتی‌ها نیز بی‌نیاز از ترجمه است. باباطاهر به همان زبانی حرف زده که مردم کوچه و بازار همیشه فهمیده‌اند.

«اگر دردم به درمانی بدی» و «مو آن عاشق کشته‌ی مستم» و «دل مو بی‌تو خونه به خونه» این کلمات را همه ایرانیان، از پیر و جوان، از شهری و روستایی، بی‌واسطه درک می‌کنند و با آن می‌گرید و می‌خندند. ۱۸۴ صفحه این کتاب، شامل اکثر دوبیتی‌های منسوب به باباطاهر عریان است؛ شاعری که نه تاریخ دقیق تولدش را می‌دانیم، نه نام اصلی‌اش را، اما شعرهایش قرن‌هاست که بر لب‌های مردم ایران جاری است.

«دوبیتی‌های باباطاهر» برای چه کسانی است؟ برای عاشقانی که شعر را زبان دل خود می‌دانند، برای مسافری که در جاده‌ها دنبال همراهی صمیمی می‌گردد، و برای هر ایرانی که می‌خواهد همواره گوشه‌ای از فرهنگ ناب این سرزمین را در جیبش داشته باشد. این کتاب، یک دل تنهای کوچک است در قالبی کوچک.