کتاب آموزش پیانو قدم به قدم با فرید عمران، (جلد 3) (انتشارات ماهور)

کتاب آموزش پیانو قدم به قدم با فرید عمران، (جلد 3) اثر فرید عمران

شروع یادگیری پیانو برای بسیاری از کودکان (و حتی بزرگسالان) با هیجان و اشتیاق همراه است، اما همین مسیر اگر پلکانی و بی‌پرش طراحی نشود، می‌تواند به سرعت به سرخوردگی و ترک کلاس بینجامد. آنچه یک هنرجوی مبتدی بیش از هر چیز به آن نیاز دارد، باور به امکان پیشرفت است؛ باوری که هر روز با تمرین یک قطعه‌ی کوتاه و شیرین و دیدن پیشرفت ملموس تغذیه می‌شود.

کتاب پیشِ رو، «آموزش پیانو قدم به قدم با فرید عمران»، دقیقاً بر همین اصل بنا شده است. مؤلف، فرید عمران (نوازنده، آهنگساز و مدرس خوش‌نام پیانو با ده‌ها سال تجربه در ایران)، این کتاب را برای آن دسته از هنرجویانی نوشته است که پیش‌زمینه‌ای از نت‌خوانی و نوازندگی ندارند – از صفر مطلق شروع می‌کنند. رمز تمایز این متد با سایر کتاب‌های مقدماتی پیانو (مانند متدهای آلفرد، بستین یا جان تامپسون) در سرعت پیشروی آرام، تکرار هوشمندانه و محتوای بومی‌شده است.

عمران با دیده‌بانی دقیق از رایج‌ترین نقاط توقف هنرجویان ایرانی (مشکل در تشخیص ساقه‌های بالا و پایین، سردرگمی میان کلید سل و فا، و ضعف در ریتم‌خوانی) ساختار کتاب را به ۱۰ گام کوچک تقسیم کرده که هر گام حداکثر یک مفهوم تازه را معرفی می‌کند. در گام اول، هنرجو حتی با نام کلیدها و خطوط حامل آشنا نمی‌شود؛ تنها با کلید سل و پنج نت اول (دو، ر، می، فا، سل) در محدوده‌ی گام دو ماژور کار می‌کند و قطعاتی بسیار ساده و یک‌صدایی می‌نوازد.

این تأخیر عمدی در معرفی مفاهیم جدید، بزرگ‌ترین برگ برنده‌ی کتاب است. کتاب با ۱۴۴ صفحه در قطع رحلی و روی کاغذ تحریر منتشر شده است. جلد شومیز و چاپ نت‌ها در اندازه‌ای بزرگ‌تر از استاندارد (برای کاهش خستگی چشم هنرجویان ۶ تا ۱۰ سال) از ویژگی‌های عملی این اثر است. نوبت چاپ اول توسط موسسه‌ی فرهنگی-هنری ماهور نشان از تازه‌ترین تلاش این ناشر برای پر کردن خلأ متدهای مقدماتی پیانو به زبان فارسی دارد. تمام نوشته‌ها و راهنماها به زبان فارسی روان و با لحنی صمیمی و خطاب مستقیم به هنرجو («تو می‌توانی»، «بیا با هم تمرین کنیم») نگاشته شده است.

ساختار کتاب به ۱۰ گام تقسیم می‌شود. هر گام شامل: الف) تمرینات آمادگی (بدون پیانو: حرکت انگشتان روی میز، تقویت استقلال انگشتان، تمرین ریتم با دست‌زدن)، ب) تئوری تصویری (معرفی یک نماد یا مفهوم جدید با نقاشی و رنگ‌آمیزی)، ج) تمرین فنی (با یک دست روی پیانو، معمولاً راست)، د) قطعه اصلی (۴ تا ۸ میزان، با متن شعرگونه برای حفظ ضرب‌آهنگ)، ه) جایزه (یک قطعه‌ی کوتاه فولکلوریک ایرانی مثل «لالایی» یا «جنگلی» که به ساده‌ترین شکل ممکن تنظیم شده).

پس از گام ۵، کلید فا (باس) به آرامی و با تأکید بر تقارن با کلید سل معرفی می‌شود. گام‌های ۶ تا ۱۰ به تدریج دامنه‌ی نت‌های هر دو کلید را گسترش می‌دهد و هنرجو را با اجرای ملودی‌های دو صدایی ساده آشنا می‌کند. یکی از ابتکارات جالب این کتاب، بخش «تمرین بدون پیانو» در آغاز هر گام است. عمران به درستی می‌داند که بسیاری از هنرجویان مبتدی تنها زمانی که پشت پیانو می‌نشینند تمرین می‌کنند. اما مهارت‌هایی مانند تشخیص فاصله‌ی انگشتان، هماهنگی چشم و دست و حس ضرب را می‌توان در هر جایی (در ماشین، پشت میز ناهار، در صف مدرسه) تمرین کرد.

این بخش که شامل ۵۰ تمرین کوچک است، از مشهورترین و پراستفاده‌ترین بخش‌های کتاب در میان والدین و مربیان بوده است. فرید عمران در مقدمه، به یک معضل رایج اشاره می‌کند: «برخی والدین انتظار دارند فرزندشان پس از سه جلسه بتواند قطعات دشوار بنوازد. این کتاب را آهسته و با لذت پیش ببرید. اگر هر گام دو هفته طول بکشد، یعنی ۲۰ هفته (حدود ۵ ماه) تا پایان کتاب زمان نیاز دارید. این سرعت طبیعی و سالمی است.» وی همچنین تأکید می‌کند که هدف از جلد اول صرفاً ایجاد لذت کشف صداها و اعتمادبه‌نفس در نوازنده است، نه تربیت یک تکنیسین حرفه‌ای.

در انتهای کتاب، یک بخش مرور رنگارنگ (شامل جدول تمام نت‌ها، فلش‌کارت‌های قابل برش، و ۱۰ قطعه‌ی دوصدایی برای اجرا با دوست یا معلم) و دیوارنامه‌ی پیشرفت (که هنرجو پس از پایان هر گام یک برچسب می‌چسباند) قرار دارد. جلد دوم این مجموعه به مباحث پیشرفته‌تر (گام‌ها، آکوردها و قطعات بلندتر) اختصاص خواهد یافت. «آموزش پیانو قدم به قدم با فرید عمران» کتابی است صبور، مهربان و در عین حال دقیق. کتابی که به هنرجو اجازه می‌دهد نفس بکشد و اشتباه کند و دوباره تلاش کند.

اگر شما هم از آن دسته معلمان یا والدینی هستید که به دنبال آغازی آرام ولی محکم برای آموزش پیانو می‌گردید، این کتاب یکی از بهترین گزینه‌های موجود به زبان فارسی است. باشد که نوای پیانو برای نخستین بار در خانه‌ی شما، با شوق و نه با اجبار، طنین‌انداز ش