کتاب قفل های دست ساز آذربایجان (نشر فرهنگستان هنر)

کتاب قفل های دست ساز آذربایجان اثر رحمان احمدی ملکی

در دل فرهنگ و هنر ایران زمین، گاه اشیایی به ظاهر کوچک و کاربردی، چنان ظرافت و زیبایی ای در خود نهفته دارند که میتوان آنها را آیینهای تمامنما از هویت، ذوق و مهارت نیاکانمان دانست. کتاب پیش رو، با عنوان «قفل های دست ساز آذربایجان»، اثری است ارزشمند و کمنظیر که به یکی از شاخههای غنی اما مغفول مانده هنرهای صناعی ایران میپردازد. مؤلف ارجمند، جناب رحمان احمدی ملکی، با سالها تحقیق و پژوهش میدانی، این مجموعه جستارها را گردآوری کرده تا پرده از راز و رمق این آثار فلزی شگفت انگیز بردارد.

آنچه این کتاب را در میان متون مشابه ممتاز میسازد، نگاه جامع مؤلف به صنایع دستی آذربایجان و تلاش او برای ثبت و مستندسازی گونهای از هنرهای سنتی در آستانه فراموشی است. احمدی ملکی در این جستارها، با بهره گیری از مطالعات تاریخی، مردمشناسی و تحلیلهای فنی، به بررسی ابعاد گوناگون قفلهای دستساز این منطقه میپردازد. از تنوع طرحها و نقوش برجسته بر روی این قفل ها تا رمزگشایی از نمادها و نشانه های فرهنگی نهفته در آنها؛ از شناخت مواد اولیه و فنون آهنگری و قلم زنی تا بررسی کارکردهای آیینی، تزیینی و کاربردی این اشیا.

مؤلف نشان میدهد که چگونه هنرمندان آذربایجانی با تکیه بر سنت های دیرینه و ذوق سرشار خویش، اشیایی خلق کرده اند که نه تنها نیازهای روزمره را برآورده میسازند، بلکه به مثابه آثار هنری نفیسی، زیباییشناسی و باورهای فرهنگی جامعه خود را به نمایش می گذارند. این کتاب همچنین به تحلیل جایگاه و کارکرد این قفل ها در بسترهای اجتماعی و اقتصادی منطقه پرداخته و به تبع آن، موضوع حفظ و احیای این میراث گرانسنگ را مورد تأکید قرار می دهد.

این مجلد، مرجعی است بی نظیر برای پژوهشگران حوزه هنرهای سنتی، مردمشناسی، صنایع دستی و تاریخ هنر ایران و نیز تمامی دلبستگانی که شیفته دانستن درباره فرهنگ مادی و هویت هنری اقوام مختلف این سرزمین هستند. مطالعه این اثر، سفری است به دل کارگاه های سنتی آذربایجان و فرصتی برای درک عمیق تر از ظرایف و رموز هنر فلزکاری ایرانی. باشد که این جستارها، گامی مؤثر در راه شناخت، حفظ و پاسداشت میراث گران بهای هنرهای صناعی ایران باشد و الهام بخش نسل جوان در احیای این سنت های ارزشمند گردد.