کتاب مرقع هند و ایرانی از گنجینه نسخ خطی کاخ موزه گلستان (نشر فرهنگستان هنر)

کتاب مرقع هند و ایرانی

مرقع‌ها، به‌عنوان یکی از نفیس‌ترین و ارزشمندترین میراث‌های هنری ایران، نه فقط مجموعه‌هایی از نگاره‌ها، خوشنویسی‌ها و تزئینات، بلکه آیینه‌های تمام‌نمای هنر، فرهنگ و جهان‌بینی عصر خود به‌شمار می‌روند. این دفترهای نفیس که در کارگاه‌های سلطنتی و به سفارش شاهان و شاهزادگان گردآوری و تدوین می‌شدند، هریک، گنجینه‌ای از ظرافت و زیبایی‌اند و اغلب، شامل آثاری از هنرمندان بزرگ و نام‌آشنای هر دوره هستند که در کنار یکدیگر، روایتی بصری از ذوق، مهارت و سلیقه‌ی هنری عصر خود ارائه می‌دهند.

در این میان، مرقع‌های هند و ایرانی که در نتیجه‌ی تعاملات فرهنگی و هنری میان دو تمدن بزرگ ایران و شبه‌قاره‌ی هند، به‌ویژه در دوران گورکانیان (مغولان هند) شکل گرفته‌اند، از جایگاهی ویژه و منحصربه‌فرد برخوردارند و نشان‌دهنده‌ی دادوستد، تأثیرپذیری و هم‌زیستی هنریِ دو فرهنگِ غنی هستند.

کتاب «مرقع هند و ایرانی از گنجینه نسخ خطی کاخ موزه گلستان» که زیر نظر بهمن نامور مطلق و با همکاری جمعی از پژوهشگران و هنرمندان تدوین شده است، فرصتی گرانبها برای آشنایی با یکی از نفیس‌ترین و ارزشمندترین مرقع‌های موجود در گنجینه‌ی کاخ موزه گلستان به‌شمار می‌رود. این اثر که در قطع رحلی و با ۴۸+۱۷۲ صفحه (شامل دو بخش فارسی-انگلیسی) منتشر شده، حاصل پژوهشی دقیق و موشکافانه بر روی یکی از مرقع‌های نفیس موجود در گنجینه‌ی نسخ خطی کاخ موزه گلستان است. بهمن نامور مطلق، با همکاری فرزاد جابرالانصار به‌عنوان مترجم و ویراستار، و با بهره‌گیری از عکس‌های هنرمندانه‌ی مجید فدائیان و مانی نورائی، به معرفی، طبقه‌بندی و تحلیل محتواییِ این مرقعِ ارزشمند پرداخته است.

در این کتاب، خواننده با نمونه‌هایی از نفیس‌ترین نگاره‌ها، خوشنویسی‌ها، تذهیب‌ها و تشعیرهای به‌کاررفته در این مرقع آشنا می‌شود و می‌تواند ظرافت‌های خط، ترکیب‌بندی، رنگ و نقوش اسلیمی و ختاییِ آن‌ها را از نزدیک مشاهده و بررسی کند. همچنین، مقاله‌های پژوهشیِ ارزشمند در ابتدای کتاب، به خواننده کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از سبک، تاریخچه، هنرمندان و زمینه‌های اجتماعی و فرهنگیِ شکل‌گیری این مرقع بیابد. از نقاط قوت این کتاب، توجه ویژه‌ی آن به جنبه‌های تطبیقی و تاریخی این مرقع است. مؤلفان به‌خوبی نشان داده‌اند که چگونه هنر ایران و هند، در این مرقع، در هم‌آمیخته‌اند و چگونه این تعامل، به خلق آثاری بدیع و تأثیرگذار انجامیده است.

چاپ این کتاب بر روی کاغذ گلاسه، با جلد سخت و در قطع رحلی، امکان نمایش دقیق و باکیفیتِ تصاویر و ظرایف هنری این مرقعِ نفیس را فراهم آورده و آن را به اثری ارزشمند برای کتابخانه‌ی پژوهشگران، هنرمندان و تمامی علاقه‌مندان به هنرهای سنتی ایران و هند تبدیل کرده است. انتشار آن توسط انتشارات فرهنگستان هنر، گواهی بر اعتبار علمی و هنری این اثر است.