کتاب چاپ های سنتی و مدرن: چاپ سیلک اسکرین، چاپ قلمکار، چاپ باتیک و سایر چاپ های دستی (نشر جمال هنر )

کتاب چاپ های سنتی و مدرن اثر جواد نوری، معصومه امیدی کناری

چاپ بر روی پارچه، یکی از قدیمی‌ترین، اصیل‌ترین و درعین‌حال پویاترین هنرهای صنعتی بشر است که در طول قرن‌ها، همواره نقشی محوری در تزئین پوشاک، منسوجات خانگی و اشیاء کاربردی ایفا کرده است. از چاپ‌های سنتی و دستی که ریشه در فرهنگ‌های کهن شرق دارند تا تکنیک‌های مدرن و صنعتی که پاسخگوی نیازهای تولید انبوه عصر حاضر هستند، این هنر-صنعت ارزشمند، همواره عرصه‌ای برای شکوفایی خلاقیت، تلفیق هنر و فناوری، و بازتاب هویت فرهنگی و اجتماعی جوامع گوناگون بوده است.

در این میان، آشنایی با روش‌های متنوع چاپ پارچه، از جمله چاپ سیلک اسکرین، قلمکار، باتیک و دیگر تکنیک‌های دستی، نه‌تنها برای طراحان مد و نساجی، بلکه برای تمامی هنرمندان، صنعتگران و علاقه‌مندان به هنرهای تجسمی، یک ضرورت علمی، فنی و هنری به‌شمار می‌رود. این اثر ارزشمند که توسط موسسه انتشاراتی جمال هنر منتشر گردیده، با زبانی فارسی و ساختاری آموزشی، در قطعی رحلی و با کیفیتی مطلوب بر روی کاغذ تحریر، به مرجعی ماندگار، کاربردی و الهام‌بخش برای دانشجویان، طراحان، هنرمندان و تمامی فعالان صنعت نساجی و پوشاک تبدیل شده است.

آنچه این کتاب را از سایر منابع مشابه در حوزه‌ی چاپ پارچه متمایز می‌سازد، رویکرد جامع و تطبیقی آن به هر دو دسته‌ی چاپ‌های سنتی و مدرن است. مؤلفان با تکیه بر سال‌ها تجربه‌ی تدریس، پژوهش و فعالیت عملی در کارگاه‌های چاپ و طراحی، مجموعه‌ای ۱۲۴ صفحه‌ای را گردآوری کرده‌اند که به شکلی گام‌به‌گام و با زبانی شیوا، به معرفی تاریخچه، ابزارها، مواد اولیه، مراحل اجرا و کاربردهای هر یک از روش‌های چاپ دستی و نیمه‌صنعتی می‌پردازد. از تکنیک‌های سنتی و اصیلی چون چاپ قلمکار (با قدمتی دیرینه در هنر ایرانی) و چاپ باتیک (با ریشه‌های شرقی و جزایر اندونزی) گرفته تا روش‌های مدرن و پرکاربردی چون چاپ سیلک اسکرین (شابلون‌سازی) که امروزه در صنایع نساجی، گرافیک و حتی الکترونیک کاربرد گسترده‌ای دارد، این کتاب تمامی این تکنیک‌ها را با مثال‌های عینی و تصاویر راهنما به مخاطب معرفی می‌کند.

جلد شومیز و قطع رحلی این کتاب، با وجود حجم مناسب محتوا و تصاویر، حمل و استفاده‌ی روزمره‌ی آن را در کارگاه‌های هنری، کلاس‌های آموزشی و آتلیه‌های طراحی آسان می‌سازد. یکی از نقاط قوت برجسته‌ی این اثر ارزشمند، تأکید ویژه‌ی آن بر جنبه‌های عملی و کارگاهی آموزش است.

پرداختن به مباحثی چون انتخاب رنگ و مواد شیمیایی مناسب برای هر روش، طراحی شابلون و موتیف، رعایت نکات ایمنی در کار با مواد، و نیز بازار کار و فرصت‌های کارآفرینی در حوزه‌ی چاپ دستی پارچه، از دیگر ویژگی‌های ارزشمندی است که این کتاب را به منبعی کامل و کاربردی تبدیل کرده است. در دنیای امروز که صنعت مد و نساجی با گرایش روزافزون به سمت تولیدات پایدار، اصیل و منحصربه‌فرد مواجه است و مصرف‌کنندگان به‌دنبال محصولاتی با هویت و داستان هستند، احیاء و ترویج چاپ‌های دستی و سنتی، نه‌تنها یک رویکرد هنری و فرهنگی، بلکه یک فرصت اقتصادی و کارآفرینی ارزشمند به‌شمار می‌رود.