کتاب آشنایی با چوب و هنرهای مرتبط با آن (نشر سوره مهر)

کتاب آشنایی با چوب و هنرهای مرتبط با آن اثر حسین یاوری

این کتاب یکی از ارزشمندترین و جامع‌ترین منابع آموزشی و پژوهشی در حوزه هنرهای چوبی و صنایع دستی ایران است که با نگاهی همه‌جانبه و کاربردی به معرفی، بررسی و تحلیل هنرهای مرتبط با چوب در فرهنگ و تمدن ایرانی-اسلامی می‌پردازد. این کتاب که در قطع وزیری و با کاغذ تحریر منتشر شده، حاصل سال‌ها تحقیق و تجربه‌ی عملی مؤلف در عرصه هنرهای سنتی و صنایع دستی است و میکوشد تا با رویکردی آموزشی و پژوهشی، مخاطب را با ویژگی‌های چوب، انواع آن، ابزارها، تکنیک‌ها و هنرهای متنوعی که با این ماده‌ی ارزشمند خلق می‌شوند، آشنا سازد و نشان دهد که چگونه چوب، به‌عنوان یکی از کهن‌ترین و در عین حال زنده‌ترین مواد هنری، در طول تاریخ، بستر آفرینش آثاری بدیع و ماندگار بوده است.

آنچه این اثر را از دیگر کتاب‌های مشابه متمایز می‌سازد، رویکرد جامع‌نگر و در عین حال جزئی‌نگر مؤلف به هنرهای چوبی است؛ یاوری با تکیه بر دانش گسترده خود در حوزه هنرهای سنتی و با بهره‌گیری از منابع معتبر و تحقیقات میدانی، نشان می‌دهد که هنرهای چوبی، نه تنها مجموعه‌ای از مهارت‌های فنی و صنعتی، بلکه گنجینه‌ای از مفاهیم فرهنگی، نمادین، عرفانی و زیبایی‌شناختی هستند که در پس هر نقش، طرح و اثری که بر روی چوب خلق می‌شود، جهانی از معنا و حقیقت نهفته است.

کتاب با معرفی چوب به‌عنوان ماده‌ای آلی، زنده و پویا آغاز می‌شود و سپس به بررسی انواع چوب‌های مورد استفاده در هنرهای سنتی ایران از جمله چوب گردو، چنار، افرا، گلابی، شمشاد، آبنوس، فوفل و دیگر چوب‌های مرغوب می‌پردازد و ویژگی‌های هر یک از این چوب‌ها از جمله رنگ، بافت، سختی، مقاومت، قابلیت تراش‌خوری و کاربردهای آن‌ها را به‌تفصیل شرح می‌دهد. در ادامه، مؤلف به معرفی و بررسی ابزارها و وسایل مورد استفاده در هنرهای چوبی از جمله انواع اره‌ها، رنده‌ها، مغارها، اسکنه‌ها، مته‌ها، سنباده‌ها و ابزارهای تراش‌کاری و منبت‌کاری می‌پردازد و تکنیک‌های مختلف کار با چوب از جمله نجاری، خراطی، منبت‌کاری، معرق‌کاری، خاتم‌سازی، مشبک‌کاری، کنده‌کاری، پیکرتراشی، قاب‌سازی و روکش‌سازی را به‌تفصیل شرح می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه هر یک از این هنرها، با تکیه بر مهارت و خلاقیت هنرمند، به خلق آثاری بدیع و ماندگار می‌انجامند.

از دیگر ویژگی‌های برجسته این کتاب، توجه به جنبه‌های تاریخی، فرهنگی و نمادین هنرهای چوبی در ایران است؛ یاوری با بررسی نمونه‌های شاخص هنرهای چوبی در دوره‌های مختلف تاریخی ایران از جمله دوره‌های ساسانی، سلجوقی، صفوی، قاجار و معاصر، نشان می‌دهد که چگونه هنرهای چوبی در هر دوره، بازتاب‌دهنده‌ی ذوق، سلیقه، باورها، ارزش‌ها و دغدغه‌های فرهنگی و هنری جامعۀ آن روزگار بوده‌اند. همچنین، مؤلف به جنبه‌های عرفانی و نمادین چوب و هنرهای مرتبط با آن در عرفان و اساطیر ایرانی پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه چوب و درخت در فرهنگ ایرانی، همواره نماد زندگی، برکت، رشد، تعالی و پیوند با عالم معنا بوده و هنرمندان با بهره‌گیری از این نمادها، به خلق آثاری پرداخته‌اند که فراتر از کاربردهای روزمره، حامل مفاهیم عمیق انسانی و الهی بوده‌اند.

زبان ساده و روان کتاب، به‌همراه تصاویر متعدد و باکیفیت از نمونه‌های شاخص هنرهای چوبی ایران و جهان، درک مفاهیم را برای مخاطبان با هر سطح از دانش امکان‌پذیر می‌سازد و از دانشجویان و پژوهشگران هنرهای سنتی و صنایع دستی تا هنرمندان، صنعتگران، معماران و تمامی علاقه‌مندان به شناخت و یادگیری هنرهای چوبی می‌توانند از این اثر ارزشمند بهره‌مند شوند.

آشنایی با چوب و هنرهای مرتبط با آن، افزون بر جنبه‌های آموزشی و پژوهشی، اثری است که به عمق هنر و صنعت چوب راه می‌برد و مخاطب را با زیبایی‌ها، ظرایف و کاربردهای بی‌نظیر این ماده‌ی ارزشمند آشنا می‌سازد و نشان می‌دهد که چگونه هنرهای چوبی، با تکیه بر سنت‌های غنی ایرانی و بهره‌گیری از خلاقیت و مهارت هنرمندان، می‌توانند در عصر مدرن نیز همچنان پویا، زنده و تأثیرگذار باقی بمانند.