کتاب مبادی سواد بصری (نشر سروش)

کتاب مبادی سواد بصری اثر دونیس اِ. داندیس

در جهانی که هر روز بیش از پیش، با انبوهی از تصاویر، نشانه‌ها و پیام‌های بصری احاطه می‌شویم، داشتنِ سوادِ بصری، دیگر نه یک امتیاز، که یک ضرورتِ حیاتی برای درکِ صحیحِ محیطِ پیرامون و برقراریِ ارتباطی مؤثر با دیگران است. همان‌گونه که برای خواندن و نوشتنِ یک متن، به دانشِ الفبا و دستورِ زبان نیاز داریم، برای «خواندن» و «نوشتن» با تصاویر، نشانه‌ها و نمادهایِ بصری نیز به دانشی نظام‌مند و اصولی نیازمندیم.

سوادِ بصری، به ما می‌آموزد که چگونه یک تصویر را نه صرفاً با چشم، که با ذهن و احساساتِ خود درک کنیم، چگونه از لایه‌هایِ پنهانِ معنا در یک اثرِ هنری یا تبلیغاتی پرده برداریم، و چگونه خود، پیام‌هایِ بصریِ مؤثر و هدفمندی را خلق کنیم. این دانش، که در دنیایِ امروزِ پر از تصویر، نقشی کلیدی در هنر، آموزش، ارتباطات، تبلیغات، طراحی و حتی زندگیِ روزمره‌ی ما ایفا می‌کند، به ما قدرتِ تشخیص، تحلیل و قضاوتِ آگاهانه‌تر درباره‌ی جهانِ اطرافمان را می‌دهد.

کتاب پیش رو، «مبادی سواد بصری»، تألیفِ اندیشمند و نظریه‌پردازِ برجسته‌ی هنر، دونیس اِ. داندیس، با ترجمه‌ی ارزشمندِ مسعود سپهر، بی‌گمان یکی از کلاسیک‌ترین، جامع‌ترین و تأثیرگذارترین منابعِ آموزشی در حوزه‌ی درک و خلقِ پیام‌هایِ بصری است. این اثرِ ماندگار، که تاکنون به چاپ‌هایِ پرشمار و بی‌نظیری رسیده است، با نگاهی بنیادین و ساختاری منظم، خواننده را از مفاهیمِ پایه‌ایِ ادراکِ بصری، همچون خط، شکل، فضا، بافت، رنگ و تعادل، تا مباحثِ پیشرفته‌تری چون نشانه‌شناسی، نمادگرایی، ترکیب‌بندی، و نسبتِ تصویر با واقعیت، همراهی می‌کند.

داندیس، با بهره‌گیری از دانشِ عمیقِ خود در روان‌شناسیِ گشتالت و زیبایی‌شناسی، و با تکیه بر مثال‌هایِ عینی از هنرِ کلاسیک و مدرن، تبلیغات و رسانه‌ها، کوشیده است تا خواننده را به سفری اکتشافی در جهانِ پرمعنا و شگفت‌انگیزِ نشانه‌ها و تصاویر دعوت کند. مترجمِ محترم، مسعود سپهر، نیز با ترجمه‌ای دقیق، روان و امانت‌دار، این اثرِ دشوار و ژرف را در دسترسِ مخاطبانِ فارسی‌زبان قرار داده و آنان را در مسیرِ کسبِ این دانشِ ضروری، یاری رسانده است.

بدون‌تردید، مطالعه‌ی این کتاب، نه تنها برای دانشجویان و استادانِ هنرهای تجسمی، معماری، طراحی، ارتباطات و علومِ تربیتی، که برای هر شهروندِ آگاهِ عصرِ تصویر که به دنبالِ فهمِ عمیق‌تر از جهان و تعاملِ مؤثرتر با آن است، تجربه‌ای روشنگرانه، پایه‌ای و الهام‌بخش خواهد بود و زمینه‌سازِ نگاهی نو و آگاهانه‌تر به پدیده‌هایِ بصریِ پیرامون‌مان خواهد شد.