کتاب نقاشی کودکان، پرورش یا آموزش؟ (نشر پویانما)

کتاب نقاشی کودکان، پرورش یا آموزش؟ اثر مرسده بیک محمدزاده

نقاشی کودکان، همواره به‌عنوان یکی از اصیل‌ترین و گویاترین ابزارهای بیان و ارتباط در دوران کودکی شناخته شده است. کتاب «نقاشی کودکان، پرورش یا آموزش؟» یکی از تأمل‌برانگیزترین و پژوهشی‌ترین آثاری است که به بررسی ماهیت، کارکردها و چالش‌های نقاشی کودکان در بستر روان‌شناسی، تعلیم و تربیت و هنر پرداخته است.

این اثر با قطع خشتی متوسط، جلد شومیز و کاغذ گلاسه، در ۱۸۰ صفحه، به‌عنوان یک منبع تحلیلی و علمی، به بررسی و طبقه‌بندی نظریه‌ها و رویکردهای مختلف در زمینه نقاشی کودکان پرداخته و پرسش بنیادین «آیا نقاشی کودکان باید پرورش یابد یا آموزش داده شود؟» را با نگاهی موشکافانه و جامع تحلیل کرده است. بیک‌محمدزاده که از پژوهشگران برجسته حوزه روان‌شناسی هنر و آموزش است، با تکیه بر سال‌ها تحقیق و تجربه عملی، اثری ماندگار خلق کرده است که برای روان‌شناسان، مربیان، معلمان، والدین و تمام علاقه‌مندان به هنر و کودک، ارزنده و راهگشا است. اهمیت نقاشی در دوران کودکی، از آنجا ناشی می‌شود که این فعالیت، نه‌تنها به‌عنوان یک سرگرمی و ابراز خلاقیت، بلکه به‌عنوان ابزاری قدرتمند برای بازنمایی دنیای درونی، احساسات، افکار و تخیل کودکان، و نیز ارتباط آنها با جهان پیرامون عمل می‌کند.

بیک‌محمدزاده در این کتاب، با تحلیل دقیق نظریه‌های صاحب‌نظرانی چون پیاژه، ویگوتسکی، لوونفلد و گاردنر، به بررسی تأثیر آموزش و پرورش بر نقاشی کودکان پرداخته است. او با بررسی تطبیقی رویکردهای مختلف (آموزش‌محور در مقابل پرورش‌محور)، به بازنمایی نقاط قوت و ضعف هر یک پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با رویکردی متعادل و جامع، به شکوفایی خلاقیت و استعدادهای هنری کودکان کمک کرد. ساختار کتاب بر پایه سیستماتیک و موضوعی-تحلیلی طراحی شده است.

فصول ابتدایی به معرفی تاریخچه توجه به نقاشی کودکان و نیز نظریه‌های پایه‌ای در این حوزه اختصاص دارد. در ادامه، مؤلف به تفکیک موضوعات مختلف از جمله نقش نقاشی در رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی، ویژگی‌های نقاشی کودکان در سنین مختلف، تفسیر نقاشی کودکان و نیز تأثیر محیط، خانواده و مدرسه بر نقاشی آنها پرداخته است. بخش قابل‌توجهی از کتاب نیز به مطالعه موردی نمونه‌های عینی از نقاشی کودکان و تحلیل آنها اختصاص یافته است. همچنین، مؤلف با بررسی تأثیر نقاشی بر هویت‌سازی کودکان، به بازنمایی اهمیت این هنر در شکل‌گیری شخصیت و اعتمادبه‌نفس کودکان پرداخته است.

از نقاط قوت برجسته این کتاب، علاوه بر استفاده از کاغذ گلاسه و تصاویر باکیفیت از نقاشی‌های کودکان، توجه ویژه به بومی‌سازی نظریه‌های غربی با فرهنگ و آموزش ایران است. بیک‌محمدزاده با بررسی نمونه‌های عینی از نقاشی‌های کودکان ایرانی، به بازنمایی ظرفیت‌های بالای این حوزه در فرهنگ و هنر ایران پرداخته و به مربیان و والدین کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از نقاشی کودکان و کارکردهای آن پیدا کنند. همچنین، بررسی نقش نقاشی در درمان و آموزش کودکان دارای مشکلات عاطفی و رفتاری، از دیگر مباحث ارزشمند این کتاب است که آن را به منبعی کاربردی برای روان‌شناسان و مشاوران تبدیل کرده است

. انتشار آن توسط انتشارات پویانما، گامی مؤثر در جهت غنای کتابخانه‌های تخصصی ایران و ارتقای آگاهی والدین و مربیان در زمینه هنر و کودک محسوب می‌شود.