کتاب نقطه و جلوه های آن و مثلث ثلث (نشر اطلاعات)

کتاب نقطه و جلوه های آن و مثلث ثلث اثر محمدعلی سلطانی

هنر خوشنویسی اسلامی، بی گمان یکی از عمیق ترین و ارزشمندترین میراث های فرهنگی و هنری تمدن ایرانی-اسلامی به شمار می رود. این هنرِ ظریف و پررمزوراز، که در آن حروف و کلمات نه فقط وسیله ای برای انتقال معنا، بلکه خود به عنوان عناصری بصری و زیباشناختی جلوه می کنند، از دیرباز تا امروز همواره مورد توجه هنرمندان، عارفان و اندیشمندان بوده است.

کتاب «نقطه و جلوه های آن و مثلث ثلث» نوشته محمدعلی سلطانی، اثری ارزشمند و تخصصی است که به بررسی دو مفهوم بنیادین و کلیدی در خوشنویسی اسلامی یعنی «نقطه» و «مثلث ثلث» پرداخته و با نگاهی دقیق، تاریخی و هنرمندانه، ابعاد پنهان و جلوه های گوناگون این دو عنصر را به تصویر می کشد.

این اثر که در قطع رقعی و با ۱۲۰ صفحه مصور منتشر شده، مرجعی بی نظیر برای خوشنویسان، هنرمندان تجسمی، پژوهشگران هنرهای اسلامی و تمامی علاقه مندان به زیبایی های نهفته در خط و نگارش محسوب می شود. مؤلف کارکشته و صاحب نام این کتاب، که سال ها در عرصه خوشنویسی و پژوهش در هنرهای سنتی فعالیت داشته، در این اثر کوشیده است تا با رویکردی تحلیلی و موشکافانه، به ریشه ها و مبانی نظری خوشنویسی اسلامی بازگردد و نشان دهد که چگونه مفاهیمی به ظاهر ساده همچون «نقطه» می توانند مبنای شکل گیری تمامی حروف و ترکیب های خطی قرار گیرند.

وی با بررسی نسبت نقطه با هندسه، تناسب، تعادل و زیبایی شناسی در خوشنویسی، پرده از رازهایی برمی دارد که تا پیش از این کمتر به آنها توجه شده است. در بخش دیگر کتاب، مؤلف به سراغ یکی از اصیل ترین و پرکاربردترین خطوط اسلامی یعنی خط ثلث رفته و با تمرکز بر «مثلث ثلث» به عنوان یکی از قواعد بنیادین این خط، ساختار، نسبت ها، ترکیب ها و جلوه های بصری آن را به همراه مثال های عینی و تاریخی تشریح می کند. آنچه این اثر را از بسیاری کتاب های مشابه متمایز می کند، نگاه میان رشته ای و جامع مؤلف است. محمدعلی سلطانی، صرفاً به جنبه های فنی و اجرایی اکتفا نمی کند، بلکه با پیوند زدن مباحث خوشنویسی با مفاهیمی همچون عرفان، فلسفه، ریاضیات و هندسه، افق های تازه ای پیش روی مخاطب می گشاید.

وی نشان می دهد که نقطه، در عرفان اسلامی، نماد وحدت و مبدأ هستی است و خط ثلث با قاعده مثلث خود، بازتابی از نظم و تناسب عالم تکوین به شمار می رود. همچنین، مؤلف با ارائه نمونه هایی از آثار برجسته خوشنویسان بزرگ تاریخ، از ابن مقله و ابن بواب تا میرعماد و کتیبه های نفیس مساجد و مدارس اسلامی، غنای بصری و تاریخی این هنر را به نمایش می گذارد. تصاویر، نمودارها و جداول آموزشی کتاب نیز درک مفاهیم پیچیده را برای مخاطب آسان تر ساخته است.

بی گمان، کتاب «نقطه و جلوه های آن و مثلث ثلث» برای خوشنویسانی که به دنبال درک عمیق تر از مبانی و قواعد هنر خود هستند، منبعی گرانسنگ و راهگشا، و برای پژوهشگران و هنرمندان تجسمی که به دنبال کشف نسبت های پنهان در هنر اسلامی اند، اثری ارزشمند و الهام بخش خواهد بود. این کتاب، با دقت و ظرافت کم نظیر خود، بار دیگر نشان می دهد که خوشنویسی اسلامی، فراتر از یک مهارت فنی، هنری قدسی و سرشار از رمز و راز است که در هر نقطه و هر خط آن، جهانی از زیبایی و حقیقت نهفته است.