کتاب الهی نامه و مناجات نامه (نشر بهزاد)

کتاب الهی نامه و مناجات نامه اثر خواجه عبداله انصاری

در گستره ادبیات عرفانی فارسی، نام خواجه عبدالله انصاری چون نگینی درخشان می‌درخشد. مردی که از ساحت قدس خراسان برخاست و با نغمه‌های روح‌افزای خویش، قرن‌ها دلدادگان راه حق را شیفته خود ساخت. کتابی که پیش رو دارید، گنجینه‌ای است گران‌مایه از دو اثر نفیس این عارف بزرگ: الهی‌نامه و مناجات‌نامه. آثاری که در آنها، روح تشنه خواجه در وادی قرب الهی به پرواز درآمده و با زبانی شورانگیز و نثری مسجع و آهنگین، راز دل با معشوق ازلی در میان نهاده است.

مناجات‌نامه، بی‌گمان شاهکاری بی‌همانند در عرصه نیایش‌های عارفانه به شمار می‌رود. هر فراز از این کتاب، با ندای عاشقانه «الهی» آغاز می‌شود و دریچه‌ای است به سوی جهانی از عشق، خشوع و بندگی. خواجه در این مناجات‌ها، از عمق جان با حضرت حق سخن می‌گوید و در لفافه کلماتی ناب و تأثیرگذار، مفاهیم والایی چون خودشناسی، تزکیه نفس و رهایی از قید و بندهای مادی را به تصویر می‌کشد. او که به «پیر هرات» شهرت یافته، در مکتب استادانی چون ابوالحسن خرقانی و ابوسعید ابوالخیر پرورش یافته و با تلفیق قرآن و حدیث با ذوق سلیم فارسی، سبکی بدیع و ماندگار پدید آورده که هیچ‌گاه کهنگی نمی‌پذیرد.

الهی‌نامه نیز که هم‌نشین مناجات‌نامه در این مجموعه شده، جلوه‌ای دیگر از عرفان ناب محمدی است که در کلام این عارف شهیر تجلی یافته. خواجه عبدالله انصاری در این دو اثر، بی‌آنکه به تکلف و تصنع روی آورد، با زبانی ساده اما ژرف، سالکان راه حقیقت را به تماشای جمال معبود فرا می‌خواند و از آنان می‌خواهد که دل از غیر بشویند و در دریای بی‌کران عشق الهی غوطه‌خورند. نثر او، همچون مرغی خوش‌آواز، از شاخسار معرفت به گوش جان مشتاقان می‌رسد و هر واژه‌اش، پیامی از دل به دل دارد.

این مجموعه، نه فقط کتابی برای خواندن، که مرقعی است برای تماشا و نغمه‌ای است برای شنیدن. هر صفحه از آن، آینه‌ای است که چهره حقیقت را در آن می‌توان دید و هر سطرش، نسیمی است که از گلستان قرب می‌وزد. بی‌گمان، هم‌نشینی با این اثر، فرصتی مغتنم است برای آنان که می‌خواهند گامی در وادی سلوک بردارند و از زمزمه‌های عارفانه این پیر هرات، جرعه‌ای معرفت بنوشند.

باشد که خواننده این سطور، با تأمل در کلام خواجه، دریچه‌ای به سوی عالم معنا بگشاید و در این هوای جان‌پرور، دمی بیاساید و طعم وصل را بچشد. این است آن گنج بی‌پایان که همواره بر تارک ادبیات عرفانی این سرزمین می‌درخشد و مشتاقان را به سوی خود می‌خواند.