کتاب انسان شناسی حرکات آیینی و نمایشی ( انتشارات پارت)

کتاب انسان شناسی حرکات آیینی و نمایشی اثر آنیا پیترسون رویس

انسان‌ها از دیرباز تاکنون، برای بیان باورها، احساسات و مناسک خود، از زبان بدن و حرکت به عنوان یکی از کهن‌ترین و جهانی‌ترین ابزارهای ارتباطی استفاده کرده‌اند. از آیین‌های باستانی و رقص‌های قومی تا نمایش‌های آیینی و مراسم مذهبی، حرکت همواره نقشی محوری در شکل‌دهی به هویت فرهنگی و اجتماعی جوامع بشری داشته است.

کتاب «انسان‌شناسی حرکات آیینی و نمایشی» نوشته‌ی آنیا پیترسون رویس، یکی از آثار شاخص و تأثیرگذار در این حوزه است که با نگاهی میان‌رشته‌ای و تحلیلی، به واکاوی عمیق رابطه‌ی حرکت، آیین و فرهنگ می‌پردازد. اثری که اکنون با ترجمه‌ی منصوره علیمددی و اولدوز نژادی، در دسترس مخاطبان فارسی‌زبان قرار گرفته است. آنیا پیترسون رویس، انسان‌شناس و پژوهشگر برجسته‌ی حوزه‌ی رقص و حرکت‌شناسی، در این کتاب با بهره‌گیری از رویکردهای انسان‌شناسی، نشان‌شناسی و مطالعات اجرا، به بررسی این پرسش بنیادین می‌پردازد که چرا و چگونه انسان‌ها در فرهنگ‌های مختلف، از حرکت برای خلق معنا و انتقال مفاهیم عمیق فرهنگی استفاده می‌کنند.

او با تکیه بر مطالعات میدانی گسترده در جوامع گوناگون، از آیین‌های شمنی در سیبری و آسیای مرکزی گرفته تا رقص‌های آیینی در آفریقا و بالی، نشان می‌دهد که حرکات آیینی و نمایشی، نه فقط بازتابی از باورهای یک جامعه، که خود عاملی فعال در بازتولید و تغییر آن باورها هستند. یکی از نقاط قوت برجسته‌ی این کتاب، رویکرد تطبیقی و چند فرهنگی آن است.

رویس با مقایسه‌ی نظام‌های حرکتی در فرهنگ‌های مختلف، به مخاطب نشان می‌دهد که چگونه مفاهیمی چون هویت، قدرت، جنسیت و تقدس، از طریق حرکات و فرم‌های نمایشی، در هر جامعه‌ای به شکلی خاص رمزگذاری و منتقل می‌شوند. از سوی دیگر، او به نقش بدن به عنوان بستری برای حافظه‌ی فرهنگی و انتقال دانش‌های نسل‌به‌نسل نیز توجه ویژه‌ای داشته است. مباحثی نظیر چیستی آیین، تفاوت حرکت آیینی و حرکت روزمره، نسبت نمایش و آیین، و کارکردهای اجتماعی و روان‌شناختی رقص‌های آیینی، از جمله موضوعات جذابی هستند که در این کتاب به تفصیل بررسی شده‌اند.

ترجمه‌ی این اثر توسط منصوره علیمددی و اولدوز نژادی، با دقت و امانتداری قابل قبول، این امکان را فراهم آورده که مفاهیم تخصصی و نظری کتاب، به زبانی روان و قابل فهم برای مخاطب فارسی‌زبان ارائه شود. برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به حوزه‌های انسان‌شناسی، هنر، مطالعات اجرا، و پژوهش‌های آیینی، این کتاب منبعی ارزشمند و خواندنی محسوب می‌شود.

در پایان، «انسان‌شناسی حرکات آیینی و نمایشی» دریچه‌ای است به جهانی شگفت‌انگیز؛ جهانی که در آن بدن انسان، به مثابه متنی زنده و پویا، روایتگر داستان‌های ناگفته‌ی فرهنگ‌ها و تمدن‌هاست.