کتاب مقام های باستانی تنبور (نشر سرود)

کتاب مقام های باستانی تنبور اثر رضا علی آبادی

تنبور، این کهن‌آیین‌ترین ساز از خانوادهٔ تنبورها، همواره در تاریخ فرهنگ و موسیقی ایرانی، جایگاهی فراتر از یک ابزار صوتی داشته است. این ساز، با قدمتی کهن و ریشه‌هایی در اعماق تاریخ و عرفان این مرزوبوم، نه‌تنها وسیله‌ای برای خلق نغمه‌ها، بلکه واسطه‌ای برای ارتباط با عالم معنا و بازتاب‌دهندهٔ اصیل‌ترین تپش‌های روح ایرانی بوده است.

کتاب پیش رو، با عنوان «مقام‌های باستانی تنبور»، اثری است ارزشمند از رضا علی‌آبادی، که با نگاه عمیق و پژوهشگری موشکافانه، به بررسی و بازخوانی گنجینهٔ عظیم مقامات این ساز پرداخته است. مقام‌های تنبور، در حقیقت هویت موسیقایی این ساز را تشکیل می‌دهند. هر مقام، دنیایی از احساس، روایت و رمزوراز است که در طول قرن‌ها، سینه‌به‌سینه از استادان بزرگ به شاگردان منتقل شده و امروز به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از میراث معنوی ایران‌زمین شناخته می‌شود.

مؤلف در این مجموعه، با تکیه بر مبانی نظری و ریشه‌های تاریخی این مقامات، کوشیده است تا آن‌ها را به‌شکلی مستند، منظم و قابل‌دسترس برای علاقه‌مندان و هنرجویان این ساز ارائه دهد. این اثر، حاصل سال‌ها تحقیق، مشق و تجربهٔ عملی در محضر اساتید بزرگ تنبور است و می‌تواند به‌عنوان مرجعی معتبر و راه گشا در مسیر شناخت و اجرای مقامات اصیل تنبور مورد استفاده قرار گیرد. آنچه در این کتاب بیش از هر چیز به چشم می‌خورد، تلاش مؤلف برای بازگرداندن اصالت و خلوص به موسیقی تنبور است. علی‌آبادی با حساسیتی مثال‌زدنی، سعی کرده است تا از هرگونه تحریف یا تغییر سلیقه‌ای در ارائهٔ مقامات پرهیز کند و آن‌چه را که از کهن‌ترین منابع و روایات شفاهی باقی مانده، به‌صورت دقیق و علمی نت‌نگاری نماید. این رویکرد، موجب شده است تا کتاب، ضمن بهره‌مندی از دقت و شفافیت نت‌نویسی مدرن، همچنان گرمای روایت‌های سنتی و حس و حال مجالس قدیم را در خود حفظ کند.

هر مقام در این مجموعه، با توضیحات جامعی دربارهٔ فواصل ملودیک، ریتم‌های خاص و شیوهٔ اجرا همراه است تا هنرجو بتواند ضمن درک تئوریک، به عمق احساسی و عرفانی هر قطره‌نغمه نیز دست یابد. مقام‌های باستانی تنبور، فقط یک کتاب آموزشی نیست؛ بلکه سفری است به قلب فرهنگ کهن ایرانی. از مقام چهارگاه با وقار و شکوه خاصش تا مقام بیات کرد با حال و هوای عارفانه و حسرت‌آمیز، هر کدام دریچه‌ای به دنیایی از معنا می‌گشایند. این اثر به هنرجو کمک می‌کند تا با تکنیک‌های اجرایی هر مقام آشنا شود و با درک عمیق‌تر از تاریخ موسیقی و فرهنگ شفاهی منطقهٔ کرمانشاه و کردستان، به هویتی تازه در نوازندگی خود دست پیدا کند.

این کتاب در قطع نیم‌رحلی و کیفیت مطلوب، بار دیگر نشان داده است که در مسیر انتشار آثار فاخر و ماندگار موسیقی، گام‌های بلندی برمی‌دارد. امید است که «مقام‌های باستانی تنبور»، چراغ راه هنرجویان و پژوهشگرانی باشد که به دنبال کشف و ترویج گنجینه‌های اصیل موسیقی این سرزمین هستند.