کتاب باستان شناسی ( نشر ماهی)

کتاب باستان شناسی اثر پل بان

باستان‌شناسی، اگرچه در نگاه نخست حفاری در گودال و جست‌وجوی گنجینه‌های کهن به نظر می‌رسد، اما در «باستان‌شناسی»  این تصویر کلیشه‌ای فرو می‌ریزد و خواننده با رشته‌ای روبه‌رو می‌شود که با ده‌ها روش علمی، از تحلیل DNA تا تاریخ‌گذاری رادیوکربن، در پی بازسازی گذشتهٔ انسان است. این کتاب با ترجمهٔ کامیار عبدی و از سوی نشر ماهی، در مجموعهٔ «مختصر مفید» منتشر شده است؛ اثری که در قطع پالتویی و با جلد شومیز، دریچه‌ای فشرده اما گسترده به جهان باستان‌شناسی می‌گشاید.

آنچه این اثر را از دیگر کتاب‌های مقدماتی باستان‌شناسی متمایز می‌سازد، رویکرد طنزآمیز و غیرمرجع آن است. پل بان خود در پیشگفتار توضیح می‌دهد که هدفش نوشتن اثری کوتاه برای «برانگیختن کنجکاوی» بوده است، نه یک مرجع جامع؛ و همین صداقت، کتاب را از یک متن درسی خشک به دعوتی برای کاوش بیشتر بدل کرده است . بان که خود از باستان‌شناسان برجسته و بنیان‌گذار کشف هنر غارهای عصر یخبندان بریتانیا در سال ۲۰۰۳ است، در این کتاب از تاریخ شکل‌گیری باستان‌شناسی—از عتیقه‌بازی و گورکنی تا تبدیل شدن به رشته‌ای میان‌رشته‌ای—آغاز می‌کند و سپس به سراغ ابزارهای اصلی این علم می‌رود: لایه‌نگاری، تاریخ‌گذاری نسبی، رادیوکربن، گرمایان و حلقه‌های درخت . از سویی، کتاب تنها به روش‌ها بسنده نمی‌کند و به پرسش‌های بنیادین‌تری می‌رسد: انسان‌های گذشته چگونه می‌زیستند و چگونه می‌اندیشیدند؟ بان با تکیه بر بقایای گیاهی، جانوری و انسانی، رژیم غذایی، بیماری‌ها و الگوهای معیشت گذشته را بازسازی می‌کند و در فصل‌های پایانی به باستان‌شناسی ذهن، مذهب، آیین‌های تدفین و هنر صخره‌ای می‌پردازد .

کاغذ بالکی با کیفیتی سبک و مرغوب، بستری مناسب برای چاپ متون و تصاویر فراهم آورده و این کتاب با ۱۶۸ صفحه، گنجینه‌ای فشرده از مفاهیم، روش‌ها و پرسش‌هایی است که هر خواننده را در مسیر شناخت این رشته یاری می‌رساند. ترجمهٔ روان کامیار عبدی نیز، دسترسی مخاطبان فارسی‌زبان را به این اثر ارزشمند فراهم آورده است. «باستان‌شناسی» با ترجمه کامیار عبدی، فراتر از یک کتاب مقدماتی، دعوتی است به تأمل در گذشته و بازاندیشی در نسبت ما با آن.

این کتاب برای دانشجویان باستان‌شناسی، علاقه‌مندان به تاریخ، دانش‌آموزان و تمامی کسانی که می‌خواهند بدانند پشت هر قطعهٔ سفال و هر استخوان کهن چه داستانی نهفته است، اثری ارزشمند و خواندنی است. امید که این نسخه، راهنمایی روشن‌گر برای نسل‌های امروز و فردای باستان‌شناسی ایران باشد و هر بار که گشوده می‌شود، مخاطب را به سفری در دنیای خاک‌ها، اشیا و پرسش‌های تازه فرا خواند.