کتاب در حضور امر حسی: مقالاتی در باب زیبایی‌شناسی (نشر تمدن علمی)

کتاب در حضور امر حسی اثر میکل دوفرن

چگونه می‌توان در دل ماده و فرم، حضوری از معنا را بازشناخت که تنها با حواس درک می‌شود؟ پاسخ این پرسش را باید در «در حضور امر حسی» جست‌وجو کرد؛ مجموعه‌ای از جستارها که میکل دوفرن، فیلسوف پدیدارشناس فرانسوی، در آن کوشیده است زیبایی‌شناسی را از سطح تحلیل انتزاعی فراتر برد و به تجربهٔ زیستهٔ اثر هنری نزدیک کند. «در حضور امر حسی: مقالاتی در باب زیبایی‌شناسی»، با ترجمهٔ فاطمه بنویدی و مهسا نایب‌زاده، از سوی نشر تمدن علمی منتشر شده است؛ کتابی که در قطع رقعی و با جلد شومیز، گزیده‌ای از مقالات این متفکر را پیش روی مخاطب فارسی‌زبان می‌گذارد.

آنچه این اثر را از دیگر کتاب‌های زیبایی‌شناسی متمایز می‌سازد، جایگاه دوفرن در سنت پدیدارشناسی است. او که از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۴ در دانشگاه پاریس-نانتر تدریس کرد، در پیوند با اندیشه‌های سارتر و مرلوپونتی، زیبایی‌شناسی خود را بر پایهٔ تحلیل ابژهٔ زیبایی‌شناختی و ادراک حسی بنا نهاد. دوفرن اثر هنری را نه صرفاً شیئی مادی، بلکه «شبه‌سوژه» می‌دانست؛ موجودی که با وجود وابستگی به ناظر، قادر است جهانی تازه بیافریند و با آگاهی ما گفت‌وگو کند .

این نگاه، کتاب را از یک متن صرفاً نظری، به راهنمایی برای درک چگونگی مواجههٔ ما با اثر هنری بدل می‌کند. مقالات این مجموعه، طیف گسترده‌ای از موضوعات را در بر می‌گیرند: از مبانی فلسفی زیبایی‌شناسی و نسبت قصدمندی با امر زیبایی‌شناختی، تا مباحثی دربارهٔ تخیل، امر زیبا، مرگ هنر، فلسفه و ادبیات، رویکرد پدیدارشناختی به شعر، و نقاشی . این تنوع، فرصتی فراهم می‌آورد تا مخاطب با ابعاد گوناگون اندیشهٔ دوفرن آشنا شود. از سویی، قطع رقعی و جلد شومیز این کتاب، همراهی آن را در کلاس درس و خلوت اندیشه آسان ساخته و کاغذ تحریر با کیفیتی مرغوب، بستری مناسب برای چاپ متون فلسفی فراهم آورده است.

این کتاب با ۳۶۰ صفحه، گنجینه‌ای است از تأمل‌ها، مثال‌ها و بینش‌هایی که هر خواننده را در مسیر شناخت زیبایی‌شناسی پدیدارشناسانه یاری می‌رساند. ترجمهٔ روان فاطمه بنویدی و مهسا نایب‌زاده نیز، دسترسی مخاطبان فارسی‌زبان را به این اثر ارزشمند فراهم آورده است. «در حضور امر حسی»، فراتر از یک کتاب نظری، دعوتی است به تأمل در تجربه‌ای که هر روز از سر می‌گذرانیم اما کمتر به آن می‌اندیشیم: مواجهه با اثر هنری.

این کتاب برای پژوهشگران فلسفهٔ هنر، زیبایی‌شناسی، پدیدارشناسی، دانشجویان و تمامی کسانی که می‌خواهند فراتر از نقد سطحی، به درک عمیق‌تری از سازوکار ادراک زیبایی‌شناختی دست یابند، اثری ارزشمند و مرجع است. امید که این اثر، راهنمایی روشن‌گر برای نسل‌های امروز و فردای اندیشهٔ هنری در ایران باشد و هر بار که گشوده می‌شود، مخاطب را به سفری در دنیای حس، معنا و حضور فرا خواند.