کتاب مرغ باغ ملکوت 1 (مجموعه 112 طرح به شیوه نگارگری) (انتشارات یساولی)

کتاب مرغ باغ ملکوت 1 اثر مجید صادق‌زاده

«مرغ باغ ملکوت» را چه کسی ندیده است؟ آن پرنده‌ی اسطوره‌ایِ نگارگری ایرانی که نه از این جهان، که از جهانی دیگر آمده؛ با بال‌هایی آراسته به نقش‌های اسلیمی و ختایی، دمی بلند و خمیده، و سینه‌ای پرشکوه که گویی تمام رازهای باغ‌های بهشتی را در خود جای داده است.

کتاب پیش رو، «مرغ باغ ملکوت ۱ (مجموعه ۱۱۲ طرح به شیوه نگارگری)» تألیف مجید صادق‌زاده، گنجینه‌ای است از همین مرغانِ افسانه‌ای و دیگر نقش‌مایه‌های اصیل نگارگری. این اثر با قطع رحلی و جلد شومیز در ۱۲۸ صفحه منتشر شده و کاغذ تحریر آن، انتخابی عملی برای هنرجویانی است که می‌خواهند طرح‌ها را کپی، تمرین و بازطراحی کنند.

قطع رحلی، فضایی مناسب و چشمنواز در اختیار هر طرح قرار می‌دهد. در این قطع، نه خبر از کوچک‌نماییِ اجباری است و نه جزئیاتِ ظریف قربانی محدودیت فضا می‌شوند. هنرجو می‌تواند کتاب را روی میز طراحی خود باز بگذارد و با دقتی وسواس‌گونه، هر خط منحنی و هر پیچ اسلیمی را دنبال کند. کاغذ تحریر نیز برای کتابی که قرار است بارها ورق بخورد و به عنوان الگو مورد استفاده قرار گیرد، انتخابی هوشمندانه است؛ چراکه هم سبک است، هم بازتاب نور ندارد، و هم هنرجو می‌تواند بدون نگرانی از شفافیت یا لغزندگی کاغذ، روی آن طراحی کند.

مجید صادق‌زاده، مؤلف کتاب که خود از هنرمندان و مدرسان باسابقهٔ نگارگری است، در این مجموعه‌ی ۱۱۲ طرحی، گنجینه‌ای از نقش‌های اصیل و الهام‌بخش را گرد آورده است. واژهٔ «مرغ باغ ملکوت» در عنوان، اشاره‌ای است به آن پرنده‌ی رازآلود و پرشکوه که در نگارگری ایرانی همواره نمادی از عشق الهی، جاودانگی و زیبایی متعالی بوده است.

اما کتاب تنها به مرغان محدود نمی‌شود. در این ۱۲۸ صفحه، هنرجو با طیف گسترده‌ای از نقش‌مایه‌های نگارگری روبرو می‌شود: مرغان و پرندگان در انواع حالت‌ها: نشسته، در حال پرواز، با بال‌های باز و بسته، طاووس‌های افسانه‌ای، قمری‌های عاشق، و هماهای سعادت‌رسان. نقوش جانوران: اسب‌های بال‌دار، آهوان ظریف، شیران حماسی و دیگر موجودات اسطوره‌ای. گل‌ها و گیاهان: گل‌های نیلوفر، گل انار، گل ختمی، برگ‌های اسلیمی و ختایی با تنوعی شگفت‌انگیز. ترکیب‌بندی‌های کامل: قطعاتی که در آنها مرغ و گل و برگ در کنار هم چنان چیده شده‌اند که گویی گوشه‌ای از یک صفحهٔ نگارگری کامل را به تماشا می‌گذارند.

ساختار کتاب ساده و بیهیاهو است: هر صفحه شامل یک یا چند طرح با کیفیت و وضوح بالا است. طرح‌ها عمدتاً به صورت خطی (بدون رنگ) ارائه شده‌اند تا هنرجو هم بتواند بر طراحی تمرکز کند و هم در مرحله‌ی بعد، با الهام از این خطوط، رنگ‌آمیزی شخصی خود را به اثر اضافه کند. کتاب «مرغ باغ ملکوت ۱» نه یک کتاب آموزشی گام‌به‌گام، بلکه منبعی ارزشمند از ایده و الگو برای هنرمندان نگارگر، تصویرگران، مینیاتوریست‌ها، طراحان پارچه و فرش، و حتی هنرمندان تاتو است.

ورق زدن این کتاب، سفری است به عمق باغ‌های رنگین خیال؛ جایی که مرغان ملکوتی هرگز از پرواز باز نمی‌ایستند و گلها برای همیشه در شکفتن به سر می‌برند.