کتاب رسم المشق طراحی تذهیب (انتشارات یساولی)

کتاب رسم المشق طراحی تذهیب اثر امیر هوشنگ آقامیری

تذهیب، هنر جان بخشیدن به کاغذ با زر و رنگ است. در این هنرِ ظریف و پرمایه، خطوط اسلیمی با نرمی پیچ و تاب می‌خورند، ختایی‌ها شکوفه می‌دهند، و نقوش هندسی در نظمی خیره‌کننده کنار هم می‌نشینند. اما پیش از آنکه قلم مو به زر و رنگ آغشته شود، دست طراح باید ماهرانه بر کاغذ رفته باشد.

کتاب پیش رو، «رسم المشق طراحی تذهیب» تألیف امیر هوشنگ آقامیری، دفترچه تمرینی است برای همین مرحله‌ی بنیادین. این اثر با قطع رحلی و جلد شومیز در ۴۰ صفحه منتشر شده و کاغذ تحریر آن، انتخابی عملی برای تکرار، تمرین و مشقِ شبانه‌روزیِ هنرجوست. قطع رحلی، فضایی مناسب و چشمنواز در اختیار هنرجو قرار می‌دهد. در طراحی تذهیب، که سرشار از انحناهای ظریف و جزئیات ریز است، نبود فضای کافی می‌تواند مانعی جدی برای پیشرفت باشد.

این قطعِ باز و بزرگ، به هنرجو اجازه می‌دهد تا هر نقش را با دقتی وسواس‌گونه دنبال کند و ضربات قلم خود را بیآنکه فشردگی فضا او را محدود کند، بر روی کاغذ جاری سازد. کاغذ تحریر نیز برای این دفترچه‌ی مشق، بی‌نظیر است؛ نه بازتاب نور دارد (چشم را در تمرینات طولانی خسته نمی‌کند)، نه لغزنده است، و هم هنرجو می‌تواند مستقیم روی صفحات آن تمرین کند یا از روی طرح‌ها کپی بگیرد. امیر هوشنگ آقامیری، مؤلف کتاب، با درک عمیق از نیازهای یک هنرجوی تازه‌کار در عرصه‌ی تذهیب، این مجموعه‌ی ۴۰ صفحه‌ای را طراحی کرده است.

عنوان کتاب، «رسم المشق» (از «رسم‌المشق» در مکاتب سنتی خوشنویسی و نقاشی ایرانی) گویای رویکرد آن است: تکرار، تمرین و مشقِ مداوم، کلید اصلی رسیدن به مهارت است. ساختار کتاب به گونه‌ای است که از ساده به دشوار پیش می‌رود. صفحات نخست، به تمرینات مقدماتی اختصاص دارد: کشیدن خطوط صاف، منحنی‌های باز و بسته، دایره‌های هم‌مرکز، و بیضی‌های کشیده. این تمرینات که شاید در نگاه اول ساده به نظر برسند، پایه و اساسی برای کنترل قلم و ایجاد خطوط روان و بدون لرزش هستند.

سپس، به تدریج، نقوش اصلی تذهیب وارد می‌شوند: اسلیمی ساده و مضاعف، برگ‌های ختایی، شکوفه‌های نیلوفر، و انواع ترنج و کتیبه. هر نقش در چند مرحله نمایش داده می‌شود: از طرح اولیه با خطوط راهنما تا شکل نهایی و پرداخته‌شده. یکی از نقاط قوت این کتاب، تکرار هدفمند است. هر نقش نه یک بار، بلکه چندین بار در اندازه‌ها و زوایای مختلف تکرار شده تا هنرجو فرصت کافی برای تثبیت آن در ذهن و عضلات دست خود داشته باشد.

صفحات پایانی کتاب، به ترکیب‌بندی اختصاص دارد: قطعات کوچکی که در آنها چند نقش در کنار هم چیده شده‌اند تا هنرجو بیاموزد چگونه یک صفحهٔ تذهیب موزون و هماهنگ طراحی کند. کتاب «رسم المشق طراحی تذهیب» برای هنرجویان تذهیب، نگارگری، صنایع دستی و حتی خوشنویسانی که می‌خواهند صفحات آثار خود را با تذهیب بیارایند، منبعی ارزشمند و کاربردی است.

این کتاب را نه در یک روز، که در ماه‌ها تمرین مداوم باید با خود همراه داشت.