کتاب نقش و نگار ایرانی (انتشارات یساولی)

کتاب نقش و نگار ایرانی اثر بهمن شریفی

این کتاب سفری به اعماق طرح‌های جاودانه سرزمین پارس ایران، سرزمین نقش‌ها و نگارهاست. از تخت جمشید تا مسجد شیخ لطف‌الله، از فرش بی‌نظیر اردبیل تا صفحات زرین تذهیب‌های قرآنی، همه جا با نقوشی مواجه می‌شویم که قرن‌هاست چشم جهانیان را خیره کرده است.

اما این نقش‌ها چگونه متولد شده‌اند؟ ریشه در چه باورها و زیبایی‌شناسی دارند؟ و مهم‌تر اینکه، یک هنرمند امروزی چگونه می‌تواند از این گنجینه عظیم برای خلق آثار نو استفاده کند؟ کتاب پیش رو، با عنوان «نقش و نگار ایرانی»، پاسخی است مصور و فشرده به این پرسش‌ها. این اثر ارزشمند، تألیف بهمن شریفی، هنرمند و پژوهشگر حوزه هنرهای سنتی ایران، با ترجمهٔ روان سونیا رضاپور به زبان انگلیسی، در ۸۰ صفحه منتشر شده است.

کتاب با قطع رحلی، جلد شومیز و کاغذ تحریر، حجمی جمع‌وجور اما پرمحتوا دارد. آنچه این کتاب را از سایر منابع مشابه متمایز می‌کند، رویکرد «نمایشی-آموزشی» آن است. برخلاف کتاب‌های حجیم و نظری که خواننده را با انبوهی از اطلاعات خام خسته می‌کنند، «نقش و نگار ایرانی» بیشتر شبیه یک «آلبوم آموزشی» طراحی شده است. هر صفحه شامل یک یا چند نقش اصیل ایرانی (اسلیمی، ختایی، ترنج، لچک، حاشیه، و ...) است که با خطوط تمیز و واضح ترسیم شده و در کنار آن، توضیح کوتاهی درباره نام، کاربرد و ویژگی‌های آن نقش ارائه شده است.

زبان دوزبانه کتاب (فارسی و انگلیسی) آن را به منبعی منحصربه‌فرد برای هنرمندان غیرفارسی‌زبان و همچنین کارگاه‌های بین‌المللی تبدیل کرده است. یک استاد خارجی که به دنبال معرفی نقوش اصیل ایرانی به دانشجویان خود است، می‌تواند به راحتی از این کتاب به عنوان منبع بصری استفاده کند. تأکید کتاب بر «نگار» در کنار «نقش» نیز قابل توجه است.

در فرهنگ هنر ایرانی، «نقش» بیشتر به ساختار کلی و فرم هندسی و گیاهی اشاره دارد (مانند اسلیمی)، در حالی که «نگار» بار معنایی عاطفی‌تر و شاعرانه‌تری دارد و به تصاویر طبیعت، پرندگان، حیوانات و چهره‌ها در کنار نقوش گیاهی گفته می‌شود. این کتاب کوشیده است تعادل خوبی میان این دو برقرار کند.

۸۰ صفحه شاید در نگاه اول کم به نظر برسد، اما همین حجمِ کنترل‌شده به هنرجو اجازه می‌دهد بدون احساس دلهره از پسِ مرور کل کتاب برآید. هر نقش به گونه‌ای انتخاب شده که نماینده یک خانواده یا سبک خاص باشد. هنرجو پس از آشنا شدن با این نقش‌های کلیدی، می‌تواند به سراغ کتاب‌های تخصصی‌تر برود یا خود شروع به ترکیب و ابداع کند.

این کتاب برای چه کسانی نوشته شده است؟ برای هنرجویان مبتدی که می‌خواهند اولین آشنایی خود را با نقوش ایرانی به صورت ساختاریافته و تصویری آغاز کنند، برای طراحان خارجی که به دنبال منبعی فشرده و دو زبانه از نقوش ایرانی هستند، برای مدرسان هنر که به یک منبع تصویری سریع برای کلاس خود نیاز دارند، و برای هر عاشق فرهنگ ایرانی که می‌خواهد بداند «نقش و نگار» سرزمینش چه شکلی است.

«نقش و نگار ایرانی» را ورق بزن. بگذار چشمت به هزاران سال تکرار و تحول نقش‌ها عادت کند.