کتاب یاد باد آن روزگاران یاد باد... (مجموعه آثار اهدایی عزت ملک سودآور به موسسه کتابخانه و موزه ملی ملک) (انتشارات یساولی)

کتاب یاد باد آن روزگاران یاد باد...  آیدین آغداشلو، سید مجتبی حسینی 

این کتاب سفری به تماشاخانه خاطرات شیرینِ دیروز روزگاری را به یاد می‌آوریم که نه خبر از این همه شتاب بود و نه هیاهوی بی‌پایان پیام‌رسان‌ها. روزگاری که قهوه‌خانه‌ها پاتوق هنرمندان بود، نگارخانه‌ها نفس گرم تماشاگران را حس می‌کردند، و دورهمی‌های دوستانه تا پاسی از شب با نغمه‌های موسیقی اصیل و خواندن شعر حافظ و سعدی ادامه می‌یافت.

کتاب پیش رو، با عنوان «یاد باد آن روزگاران یاد باد...»، دریچه‌ای است به همان روزها؛ روزهایی که شاید دیگر تکرار نشوند، اما هرگز از یاد نخواهند رفت. این اثر ارزشمند، با مقدمه‌ای از دو چهره برجسته و بی‌بدیل هنر معاصر ایران، آیدین آغداشلو (نقاش، منتقد و نویسنده) و سید مجتبی حسینی (پژوهشگر، مترجم و مدرس سینما و هنر)، منتشر شده است.

حضور این دو نام در کنار هم، خود نشان از عمق و اعتبار محتوای کتاب دارد. اثر با قطع رحلی، جلد سخت (گالینگور) و کاغذ گلاسه، در ۱۴۰ صفحه، اثری نفیس و ماندگار است. واژه «یاد باد» در عنوان کتاب، ابیاتی را در ذهن تداعی می‌کند: «یاد باد آن روزگاران یاد باد / آن شبِ گیسوکشان و باده‌نوش». کتاب دقیقاً همین حس دلتنگی شیرین را منتقل می‌کند؛ نه حسرتِ تلخ، که یادآوریِ گرم و صمیمانه روزهایی که گذشتند اما ردپایشان هنوز در جان ماست.

هرچند کتاب بیش از آنکه یک «سند تاریخی» خشک باشد، یک «آلبوم خاطرات بصری» است، اما بخش اعظم آن را عکس‌ها، اسناد، یادداشت‌ها و تصاویری تشکیل می‌دهد که از دل آرشیوهای شخصی هنرمندان، عکاسان و خانواده‌های هنردوست ایران زمین بیرون آمده‌اند. استفاده از کاغذ گلاسه باعث شده این تصاویر با بالاترین کیفیت ممکن چاپ شوند و هر جزئیاتی از بافت لباس‌ها تا نورپردازیِ مجلس‌ها به درستی دیده شود.

آیدین آغداشلو با نگاه نقاشانه و روایت ادبی خود، و سید مجتبی حسینی با عمق پژوهشی و نگاه فلسفی به هنر و خاطره، دو مقدمه کاملاً مکمل نوشته‌اند. یکی از جنس «حافظه تصویری» و یکی از جنس «بازخوانی فرهنگی». خواندن این دو مقدمه به تنهایی می‌تواند ساعتی شما را در دنیایِ «دیروزِ امروزِ ما» غرق کند.

این کتاب برای چه کسانی نوشته شده است؟ برای آن‌هایی که آن روزگاران را زیسته‌اند و می‌خواهند دوباره بوی آن سال‌ها را استشمام کنند، برای نسل جوانی که می‌خواهد بداند پدران و مادرانشان در چه فضای هنری و فرهنگی نفس می‌کشیدند، برای پژوهشگران تاریخ هنر معاصر ایران که به دنبال اسناد دیداری و مکتوب از آن دوره هستند، و برای هر کسی که به قدرت «خاطره» در ساختن هویت فردی و جمعی باور دارد.

جلد سخت (گالینگور) کتاب، نشان از اهمیت و ماندگاری اثر دارد. این کتاب قرار است بارها ورق بخورد، به نسل‌ها برسد و در کتابخانه‌ها بماند. «یاد باد آن روزگاران یاد باد...» فقط یک عنوان نیست؛ یک دعوت است. دعوت به تماشای گذشته با چشمی پر از مهر، و شاید بتوانیم از آن روزها برای ساختن روزگاری بهتر الهام بگیریم.