کتاب مبانی آموزش گل و مرغ (مرغان تسبیح گوی) (انتشارات یساولی)

کتاب مبانی آموزش گل و مرغ (مرغان تسبیح گوی) اثر حسینعلی ماچیانی

مبانی آموزش گل و مرغ (مرغان تسبیح‌گوی) سمفونیِ گل و پرنده در کارگاهِ عشق ایرانی در میان شاخه‌های گوناگون نگارگری ایرانی، «گل و مرغ» جایگاهی ویژه و دلنشین دارد. این شاخه از نقاشی سنتی، نه آن چنان تزیینی و انتزاعی است که تذهیب، و نه آن چنان حماسی و پرسخن که مکتب تبریز یا هرات. گل و مرغ، شعری است تصویری از پیوندِ زمین و آسمان، از عشق پرنده به گل، و از تسبیحِ مرغان در وصفِ یار.

کتاب پیش رو، با عنوان «مبانی آموزش گل و مرغ (مرغان تسبیح‌گوی)»، مرجعی کم‌نظیر و گام‌به‌گام برای ورود به این وادیِ لطیف و عارفانه است. این اثر ارزشمند، تألیف استاد حسینعلی ماچیانی، یکی از برجسته‌ترین هنرمندان و مدرسان معاصر نگارگری و گل و مرغ در ایران، با ترجمهٔ روان سونیا رضاپور به زبان انگلیسی، منتشر شده است.

کتاب با قطع رحلی، جلد شومیز و کاغذ تحریر، در ۱۶۸ صفحه، فضایی مناسب برای تمرین و جزئی‌نگری فراهم کرده است. عنوان فرعی کتاب، «مرغان تسبیح‌گوی»، اشاره‌ای است به جهان‌بینی عرفانی حاکم بر هنر گل و مرغ. در سنت ایرانی، مرغان (به ویژه بلبل، قمری، هدهد و...) نه فقط موجوداتی طبیعی، که نمادهایی از عاشق، عارف و حقیقت‌جو هستند.

تسبیح‌گوییِ مرغان، همان ذکر و یاد حق در همه حال است. این کتاب، همین نگاه را به هنرجو منتقل می‌کند: نقاشی گل و مرغ، یک «تمرین» است، اما یک «مراقبه» نیز هست. تفاوت اساسی این کتاب با سایر منابع مشابه، رویکرد «مبانی» و «ساختاری» آن است. مؤلف از پایه‌ترین مفاهیم شروع می‌کند: شناخت اشکال اولیه (بیضی، تخم‌مرغی، دایره) که بدن پرنده را می‌سازد.

سپس، به ترسیم انواع پرندگان متداول در نگارگری ایرانی (بلبل، قمری، طاووس، هدهد، جغد و ...) می‌پردازد. در بخش گل‌ها نیز، از ساده‌ترین گل‌های پنج‌پر و شش‌پر تا گل‌های نیلوفر، لاله، نرگس و گل‌های خیالی باغ ایرانی آموزش داده می‌شود. نقطه قوت کلیدی کتاب، آموزش «ترکیب گل و مرغ» است. دانستن پرنده و گل به تنهایی کافی نیست؛ هنر اصلی در جایگیریِ موزون و معنادارِ پرنده در کنار گل، نسبت اندازه‌ها، زاویه نگاه پرنده به گل و ایجاد حس گفت‌وگو میان این دو عنصر است. مؤلف با مثال‌های متعدد از شاهکارهای قدیمی و طرح‌های معاصر خودش، این ترکیب‌بندی را گام به گام توضیح می‌دهد.

زبان دوزبانه کتاب، آن را برای هنرمندان غیرفارسی‌زبان و همچنین کارگاه‌های بین‌المللی بسیار کاربردی کرده است. ۱۶۸ صفحه، حجمی ایده‌آل برای یک دوره شش ماهه آموزش منظم دارد.

این کتاب برای چه کسانی نوشته شده است؟ برای هنرجویان نگارگری که از تمرین‌های تکراری خسته شده‌اند و به دنبال ورود به شاخه «گل و مرغ» هستند، برای مُذهِّبانی که می‌خواهند کار خود را با پرندگان و گل‌های طبیعت‌گرایانه غنی‌تر کنند، برای طراحان فرش و پارچه که به دنبال نقوش جان‌دار و داستان‌گو هستند، برای مدرسان هنر که به دنبال یک منبع کامل و ساختاریافته برای تدریس گل و مرغ هستند، و برای هر عاشق هنر ایرانی که معتقد است «هنرِ خوب، باید به پرندگان پرواز دهد و گلها را بشکفاند».

«مبانی آموزش گل و مرغ» را باز کن. قلم را بردار. و بگذار اولین مرغی که می‌کشی، تسبیح‌گوی عشق تو به این هنر باشد. از خط سادهٔ پرنده تا اوج یک ترکیب جان‌دار و شاعرانه، این کتاب همراه توست .