کتاب در جستجوی فضاهای گمشده (انتشارات یساولی)

کتاب در جستجوی فضاهای گمشده

کتاب‌های آموزشی آرتور امید آذری (اسکیس، راندو، کروکی) عموماً فنی و مهارت‌محور بودند. اما «در جستجوی فضاهای گمشده» اثری کاملاً متفاوت از اوست. این کتاب یک سفر نامه‌ی تأمل‌برانگیز، یک جستجوی فلسفی و احساسی در دل معماری است. آذری در این کتاب به دنبال چیزی می‌گردد که در معماری امروز کمتر دیده می‌شود: فضاهایی که روح دارند، خاطره می‌سازند، و انسان را به سکون و تفکر دعوت می‌کنند.

این کتاب توسط نشر یساولی منتشر شده و از نظر فیزیکی نیز اثری ارزشمند و ماندگار است. کتاب با قطع خشتی بزرگ  منتشر شده است. جلد سخت آن، دوام و احترام به محتوای درون را نشان می‌دهد. کاغذ گلاسه نیز انتخابی غیرمنتظره برای کتابی که تکنیک‌محور نیست، اما کاملاً هوشمندانه است؛ زیرا کتاب سرشار از تصاویر معماری، عکس‌های بافت‌ها و جزئیات فضاهاست که روی کاغذ گلاسه با بالاترین کیفیت چاپ شده‌اند.

۲۰۳ صفحه کاملاً رنگی، تجربه‌ای بصری و لذت‌بخش را رقم می‌زند. اما محتوای کتاب چه می‌گوید؟ فضاهای گمشده کدامند؟ آذری در مقدمه توضیح می‌دهد که معماری معاصر، به ویژه در شهرهای بزرگ و پرسرعت، بر فضای عملکردی تمرکز دارد: خانه یعنی خواب و خوردن، اداره یعنی کار، مرکز خرید یعنی خریدن. اما فضاهای میانی، فضاهای بدون عملکرد مشخص اما سرشار از معنا – مثل ایوان‌های عمیق خانه‌های سنتی، ساباط‌های کویر، حیاط مرکزی با حوض و باغچه، یا طاق‌های بلند بازارهای قدیمی – از زندگی ما گم شده‌اند.

کتاب در هفت فصل به جستجوی این فضاها می‌پردازد. فصل اول: حیاط (از حیاط مرکزی ایرانی تا حیاط خلوت اروپایی). فصل دوم: ایوان و رواق (فضایی که نه درون است نه برون). فصل سوم: پله و راهرو (فضای عبور یا توقف؟). فصل چهارم: پشت بام و بام باغ (فضایی رو به آسمان). فصل پنجم: ساباط و کوچه سقف‌دار. فصل ششم: پنجره و طاقچه (قابلیت نگاه کردن و نشستن). فصل هفتم: بازار و تیمچه (فضای جمعی بدون اضطراب). آذری در هر فصل، ابتدا نمونه‌های اصیل ایرانی و جهانی را با عکس و کروکی (کروکی‌های شخصی خودش) معرفی می‌کند، سپس تحلیل می‌کند که چرا آن فضا امروز ناپدید شده، و در پایان پیشنهادهایی برای احیای آن‌ها در معماری معاصر ارائه می‌دهد.

لحن کتاب نه آکادمیک خشک است و نه احساسی افراطی؛ بلکه یک معمار باتجربه با زبانی ساده اما دقیق، خاطرات و تأملات خود را با خواننده در میان می‌گذارد. اگر دانشجوی معماری هستید که بعد از سالها نقشه کشیدن، احساس کرده‌اید چیزی از معنای فضا را گم کرده‌اید، این کتاب را بخوانید.

اگر معمار حرفه‌اید که هر روز ساختمان‌های بدون روح طراحی می‌کنید، این کتاب می‌تواند قطبنمای شما باشد. و اگر اصلاً ربطی به معماری ندارید اما از گم شدن در کوچه‌های قدیمی و حیاط‌های خنک لذت می‌برید، در جستجوی فضاهای گمشده به شما کمک می‌کند نام آن حس آشنا را پیدا کنید.

نشر یساولی با انتشار این اثر، نشان داده که معماری فقط نقشه و فرم نیست، بلکه خاطره و معناست.