کتاب اردیبهشت 2 (گزیده مقاله های دومین فراخوان پژوهشی طراحی گرافیک ایران 1389) (انتشارات یساولی)

کتاب اردیبهشت 2

طراحی گرافیک در ایران، پیشینه‌ای صدساله دارد. اما تأمل نظری و پژوهشی بر روی این رشته، تاریخی بسیار کوتاه‌تر دارد. کتاب «اردیبهشت ۲ (گزیده مقاله‌های دومین فراخوان پژوهشی طراحی گرافیک ایران ۱۳۸۹)» یکی از معدود آثاری است که تلاش کرده این خلأ را پر کند.

این کتاب توسط انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران گردآوری شده و نشر یساولی آن را منتشر کرده است. مجموعه‌ای از مقالات پژوهشی که در دومین فراخوان این انجمن در سال ۱۳۸۹ برگزیده شده‌اند، حالا در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است. کتاب با قطع وزیری (۱۴×۲۱ سانتی‌متر حدودی) منتشر شده است.

قطع وزیری کلاسیک، برای یک کتاب نظری و پژوهشی با ۳۲۰ صفحه، هم قابل حمل است و هم فضای کافی برای نمایش نمودارها، جداول و تصاویر سیاه‌وسفید فراهم می‌کند. جلد شومیز کتاب را سبک و در دسترس نگه داشته است. کاغذ تحریر نیز برای مطالعه طولانی مدت و یادداشت‌برداری مناسب است. این کتاب نه یک آلبوم مصور لوکس، بلکه یک منبع پژوهشی جدی است.

انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران به عنوان گردآورنده این مجموعه، گامی مهم در جهت نهادینه کردن پژوهش در این رشته برداشته است. اولین فراخوان پژوهشی در سال ۱۳۸۷ برگزار شد و «اردیبهشت ۱» حاصل آن بود. این کتاب، اردیبهشت ۲، حاصل دومین فراخوان در سال ۱۳۸۹ است. مقالات این مجموعه توسط هیئت داورانی متشکل از استادان و پژوهشگران برجسته طراحی گرافیک ایران انتخاب شده‌اند.

محتوای کتاب شامل حدود ۲۰ مقاله در حوزه‌های مختلف طراحی گرافیک است. برخی از موضوعات مطرح شده عبارتند از: تاریخ طراحی گرافیک ایران (بررسی پیشگامان، تحولات، تأثیرات غرب و سنت)، طراحی نشانه و لوگو (بررسی نشانه‌های شهری، نشانه‌های سازمان‌های دولتی، و لوگوهای تجاری)، طراحی پوستر (پوستر انقلاب، پوستر دفاع مقدس، پوستر فیلم و تئاتر)، تایپوگرافی و خوشنویسی (کاربرد خوشنویسی در گرافیک معاصر، طراحی حروف فارسی، چالش‌های فونت‌سازی)، طراحی بسته‌بندی (بررسی محصولات ایرانی، آسیب‌شناسی و راهکارها)، طراحی جلد کتاب (تاریخچه، نمونه‌های شاخص، رابطه متن و تصویر)، آموزش طراحی گرافیک (نقد نظام دانشگاهی، روش‌های تدریس، نیازهای بازار کار)، و فناوری‌های نوین (تأثیر رایانه، طراحی وب و چندرسانه‌ای).

ارزش این کتاب نه در ارائه پاسخ‌های قطعی، بلکه در طرح پرسش‌های بنیادین درباره هویت و مسیر طراحی گرافیک ایران است. برای مثال، چندین مقاله به این پرسش پرداخته‌اند: «آیا طراحی گرافیک ایرانی دارای سبک مستقل و قابل تشخیصی است؟» پاسخ‌ها متفاوت است. برخی گفته‌اند بله، در تلفیق خوشنویسی و نگارگری با اصول مدرن غربی. برخی گفته‌اند خیر، طراحی گرافیک ایران هنوز در مرحله تقلید از غرب است. بحث میان این مقالات، خود یک آموزش فشرده و ارزشمند برای خواننده است.

اگر دانشجو یا استاد طراحی گرافیک هستید، این کتاب شما را با جریان‌های فکری و پژوهشی دهه ۱۳۸۰ ایران آشنا می‌کند. اگر پژوهشگر حوزه هنر و ارتباطات بصری هستید، این کتاب یک سند تاریخی از وضعیت نظری یک رشته در برهه‌ای خاص است. و اگر طراح گرافیک حرفه‌اید که گاهی احساس می‌کنید کارتان فقط «سفارش گرفتن و تحویل دادن» است، این کتاب به شما یادآوری می‌کند که طراحی گرافیک عمق نظری و پژوهشی هم دارد.

نشر یساولی با انتشار این اثر، از جریان‌های نهادینه و صنفی در هنر ایران حمایت کرده است.