گلستان سعدی، انتشارات یساولی (جیبی، تحریر، جلد سخت، قابدار) (انتشارات یساولی)

گلستان سعدی خوشنویسی مهدی فروزنده

این اثر گوهری است کوچک اما پربار که گنجینه‌ی حکمت و اخلاق و طنز سعدی شیرازی را در قالبی فشرده و قابل حمل به همراه دارد. این کتاب با قطع جیبی، جلد سخت و کاغذ تحریر، آنقدر ظریف و سبک است که به راحتی در جیب کت، کیف دستی یا کوله‌پشتی سفر جا می‌گیرد؛ اما چنان باوقار و ارزشمند است که در کتابخانه شخصی نیز همچون یادگاری گرانبها می‌درخشد.

قطع جیبی برای گلستان سعدی انتخابی هوشمندانه است: گلستان کتابی است که سعدی آن را برای «همه کس» نوشته – نه فقط درویش و نه فقط پادشاه و حالا در قالبی کوچک و همگانی، به دست «همه کس» می‌رسد. سعدی شیرازی، بی‌گمان یکی از بزرگ‌ترین شاعران و نویسندگان ادبیات فارسی است. «گلستان» او، کتابی است بی‌نظیر در آمیختن نثر مسجع فاخر با نظم روان، حکایت‌های کوتاه و پندآموز، اخلاقیات والای انسانی و طنزی دلنشین.

این کتاب از هشت باب تشکیل شده است: «سیرت پادشاهان»، «اخلاق درویشان»، «فضیلت قناعت»، «فواید خاموشی»، «عشق و جوانی»، «ضعف و پیری»، «تاثیر تربیت» و «آداب صحبت». سعدی در هر باب، با حکایت‌هایی کوتاه و گیرا، خواننده را به اندیشیدن در باب زندگی، اخلاق، عدالت، دوستی و عشق دعوت می‌کند. جمله‌های معروفی مانند «بنی آدم اعضای یکدیگرند» و «این همه گفتیم و برفتیم و دیگران خواهند آمد» از همین کتاب است.

مهدی فروزنده، خوشنویس این اثر، از هنرمندان توانای عرصه خوشنویسی معاصر ایران است. او پیش از این نیز دیوان حافظ را با طرح مینیاتور خوشنویسی کرده بود. فروزنده، متن گلستان سعدی را با خط نستعلیق چنان زیبا، خوانا و دلنشین نوشته که گویی هر حکایت، قالبی است برای رقص حروف. کشیدگی‌های نرم و سنجیده، فراز و نشیب‌های موزون کلمات، و نقطه‌هایی که چون دانه‌های تسبیح بر صفحه چیده شده‌اند – همه و همه در خدمت انتقال آن نثر فاخر و روان سعدی هستند

. فروزنده با تسلط کامل بر قلم و ترکیب‌بندی، توانسته در این قطع کوچک، هم زیبایی خوشنویسی را حفظ کند و هم خوانایی متن را. هر صفحه، دعوتی است به تماشای هنر و اندیشه. یکی از ویژگی‌های برجسته این کتاب، استفاده از کاغذ تحریر است. برخلاف بسیاری از کتاب‌های نفیس امروزی که از کاغذ گلاسه سنگین و براق استفاده می‌کنند، این کتاب با کاغذ تحریر چاپ شده است. کاغذ تحریر، همان کاغذ ساده و گرم و لطیف کتاب‌های قدیمی است. وقتی این کتاب را ورق می‌زنی، صدای خش‌خش کاغذ را می‌شنوی، بافت آن را زیر انگشتانت حس می‌کنی، و انگار نه یک کتاب مدرن، که یک نسخه خطی قدیمی از سعدی را در دست داری حال و هوایی که با متن کهن و ارزشمند گلستان همخوانی شگفت‌انگیزی دارد.

کاغذ تحریر همچنین سبک‌تر از گلاسه است؛ برای یک کتاب جیبی که قرار است همیشه همراه تو باشد، این ویژگی بسیار مهم است. وزن کم کتاب، حمل آن را در سفرها و روزمرگی آسان‌تر می‌کند. زبان فارسی روان و شیرین سعدی، بی‌نیاز از ترجمه است. سعدی را باید به همان فارسی ساده و دلنشینی خواند که هفتصد سال پیش نوشته است؛ همان زبانی که هنوز هم پس از قرن‌ها، برای هر ایرانی قابل درک و لذت‌بخش است.

«بنی آدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند»، «توانگران گلستان را به جهت تماشا خرند و ما به جهت نزهت خاطر» – این کلمات را هر ایرانی، از پیر و جوان، از شهری و روستایی، بی‌واسطه درک می‌کند و با آن می‌اندیشد و لبخند می‌زند. ۲۲۴ صفحه کاغذ تحریر با جلد سخت، تمامی هشت باب گلستان سعدی را در خود جای داده است نه گزیده، بلکه کتاب کامل. جلد سخت نیز از این همراه همیشگی محافظت می‌کند تا سال‌ها در سفرها و جا‌به‌جایی‌ها، سالم و زیبا باقی بماند.

«گلستان سعدی» در قطع جیبی با کاغذ تحریر برای چه کسانی است؟ برای مسافری که در جاده‌ها دنبال همدمی حکیمانه می‌گردد، برای دانشجویی که می‌خواهد سعدی را همیشه در کیفش داشته باشد، برای کارمندی که در لحظات کوتاه استراحت به دنبال حکمتی ناب است، برای هدیه‌ای کوچک اما ارزشمند به دوستان و عزیزان، و برای هر کسی که باور دارد یک حکایت سعدی می‌تواند در یک دقیقه، دنیایی از معنا و اخلاق را در دلت بریزد.