کتاب عکاسی به مثابه تئاتر قدرت (نشر کتاب پرگار)

کتاب عکاسی به مثابه تئاتر قدرت اثر حامد طاهری کیا

آیا یک تصویر می‌تواند «قدرت» را به صحنه ببرد؟ آیا دوربین همواره «ابزاری خنثی» است یا «بازیگری» در «تئاتر سیاست»؟ کتاب پیشِ رو، «عکاسی به مثابه تئاتر قدرت»، تألیف اندیشمند و پژوهشگر حوزهٔ مطالعات بصری حامد طاهری کیا، پاسخی است روشنگرانه و بی‌پروا به این پرسش‌های بنیادین.

این اثر ارزشمند در قطع رقعی، ۱۱۲ صفحه و با کاغذ بالکی توسط انتشارات کتاب پرگار منتشر شده است و یکی از بدیع‌ترین آثاری است که به «واکاوی روابط قدرت درون قاب عکاسی» می‌پردازد. «عکاسی» از روز تولدش هرگز خنثی نبوده است. از «پرتره‌های درباری» و «ژست‌های سلطنتی» گرفته تا «عکس‌های مطبوعاتی» و «تصاویر اینستاگرامی مشاهیر»، همواره «صحنه‌ای» در حال اجراست.

مؤلف در این کتاب با نگاهی بینارشته‌ای و مبتنی بر نظریه‌های «میشل فوکو»، «پیر بوردیو» و «ژان بودریار»، نشان می‌دهد که چگونه «دوربین» به‌مثابه یک «ابزار انضباطی»، هم می‌تواند «قدرت» را «بازنمایی» کند و هم علیه خودِ آن به کار گرفته شود. «ژست»، «نگاه»، «کادربندی»، «نورپردازی» و «انتخاب زاویه» هیچ‌کدام تصادفی نیستند.

هر یک «حرکتی نمایشی» در «تئاتر قدرت» هستند. مؤلف مفاهیمی چون «عکاسی زندان‌گونه»، «سوژگی و ابژه شدن در مقابل دوربین»، «خشونت بصری»، «قدرتِ نگاه خیره» و «عکاسی به مثابه کنش اعتراضی» را با زبانی شیوا و مستند تحلیل می‌کند. او مرز باریک میان «مستند» و «بازنمایی جهت‌دار» را آشکار می‌سازد و نشان می‌دهد که چگونه «هر عکسی یک بیانیهٔ سیاسی خاموش» است. این نوبت چاپ اول با جلد شومیز و «قطع رقعی» خود، کتابی جمع‌وجور اما پرمحتواست.

مطالعهٔ آن به تمام «عکاسان مستند»، «روزنامه‌نگاران»، «فعالان مدنی»، «جامعه‌شناسان سیاسی» و تمام کسانی که می‌خواهند «پشت قاب عکس‌ها را ببینند» و «لایه‌های پنهان قدرت» را در تصاویر روزمره کشف کنند، اکیداً توصیه می‌شود.

«عکاسی به مثابه تئاتر قدرت» فقط یک کتاب نظری نیست؛ دعوتی است برای «خوانش انتقادی» هر تصویری که می‌بینیم. چون هر قاب، «صحنه‌ای» است و هر صحنه، «داستانی از قدرت» روایت می‌کند.