کتاب آموزش نی (جلد دوم، ردیف مقدماتی) (انتشارات ماهور)

کتاب آموزش نی جلد دوم، ردیف مقدماتی اثر عبدالنقی افشارنیا

نی، بی‌گمان یکی از کهن‌ترین، اصیل‌ترین و در عین حال دشوارترین سازهای بادی موسیقی ایرانی است. صدای گرم، تنوع رنگ‌های صوتی و ظرفیت بالای آن در بیان احساسات عمیق عرفانی، این ساز را منحصربه‌فرد کرده است. اما یادگیری نی، به دلیل تکنیک خاص دمیدن، حساسیت زاویهٔ لب و انگشتان، و نیاز به کنترل مداوم نفس، بدون منبعی اصولی و گام‌به‌گام تقریباً غیرممکن است.

کتاب پیش رو، با عنوان «آموزش نی (جلد دوم، ردیف مقدماتی)»، ادامهٔ مسیری است که در جلد اول با اصول پایه آغاز شد و اکنون هنرجو را با ردیف مقدماتی موسیقی ایرانی آشنا می‌کند. مؤلف این اثر، استاد عبدالنقی افشارنیا، با دهه‌ها تجربه در تدریس نی، اجرا و پژوهش در موسیقی دستگاهی، تمام تلاش خود را به کار گرفته است تا مفاهیم سطح متوسط این ساز را در ۱۳۲ صفحه، قطع رحلی، جلد شومیز و کاغذ تحریر ارائه دهد. نت‌نگاری دقیق و چشمنواز این کتاب توسط محمود محقق انجام شده که علائم مربوط به نفس‌گیری (دم و بازدم)، نت‌های کشیده، تحریرها و تکنیک‌های انگشت‌گذاری را با وضوح کامل نمایش داده است.

قطع رحلی برای کتاب‌های آموزشی نی ضروری است، زیرا فضای کافی برای نت‌نویسی مفصل، کشش‌های طولانی نت‌ها در ملودی‌های آوازی، و درج علائم اجرایی خاص این ساز را فراهم می‌کند. آنچه این کتاب را از سایر منابع مشابه متمایز می‌کند، تمرکز بر ردیف‌های مقدماتی و ارتباط تنگاتنگ آموزش با گوشه‌های اصلی دستگاه‌های موسیقی ایرانی است. مخاطب این جلد (جلد دوم) هنرجویی است که جلد اول را با موفقیت گذرانده و با جایگیری دست، تولید صدای پایه و چند نت اولیه آشنا شده است.

مباحث این کتاب شامل: مرور سریع اصول جلد اول، معرفی نت‌های جدید و گسترش دامنهٔ صوتی نی، تکنیک‌های پیشرفتهٔ انگشت‌گذاری (برای اجرای نت‌های ریز و تحریر)، کنترل بهتر نفس برای اجرای جملات بلندتر، و مهم‌تر از همه، آموزش گوشه‌های ابتدایی ردیف‌های موسیقی ایرانی در دستگاه‌های شور، ماهور، سه‌گاه و چهارگاه. هر گوشه به صورت یک قطعهٔ آموزشی کوتاه نت‌نگاری شده و تمرین‌های مرتبط با آن ارائه می‌گردد. این کتاب در نوبت چاپ اول، توسط ناشر موسسه‌ی فرهنگی-هنری ماهور منتشر شده است.

با توجه به کمبود منابع استاندارد و گام‌به‌گام برای ساز نی، انتشار این کتاب (جلد دوم) اتفاقی ارزشمند در جامعهٔ آموزشی موسیقی ایران محسوب می‌شود. مخاطبان اصلی آن، هنرجویان دورهٔ متوسط نی در هنرستان‌های موسیقی، دانشگاه‌های هنر و آموزشگاه‌های آزاد هستند که دورهٔ مبتدی را گذرانده‌اند و می‌خواهند وارد مرحلهٔ ردیف مقدماتی شوند.

آموزش نی (جلد دوم) پلی است از اصول پایه به عرصهٔ شناخت و اجرای ردیف‌های اصیل موسیقی ایرانی. این کتاب، همراهی ارزشمند و استادگونه برای هنرجویان جدی این ساز روحانی خواهد بود.