کتاب دایرة المعارف بزرگ خط: تاریخ خط و خوشنویسی جلد اول (بخش 1و2) (نشر آراد کتاب)

کتاب دایرة المعارف بزرگ خط: تاریخ خط و خوشنویسی جلد اول اثر علی‌اصغر مقتدائی

کتاب پیش روی شما نخستین جلد از مجموعه‌ای عظیم و کم‌نظیر است با عنوان «دایرة‌المعارف بزرگ خط: تاریخ خط و خوشنویسی»؛ اثری که نه تنها گنجینه‌ای از دانش خط و خوشنویسی، بلکه سفری فشرده در گذر زمان است.

این کتاب در قطع رحلی و با ۱۲۱۲ صفحه، یکی از جامع‌ترین منابع منتشرشده در حوزه خط‌شناسی و تاریخ خط به شمار می‌رود که توسط علی‌اصغر مقتدائی، از پژوهشگران برجسته این عرصه، تألیف شده است. از آنجا که خط را می‌توان نخستین نشانه تمدن بشری دانست، آشنایی با سیر تحول آن، شناخت عمیق‌تری از فرهنگ و اندیشه ملت‌ها به دست می‌دهد.

جلد اول این دایرة‌المعارف، با حساسیتی مثال‌زدنی به ریشه‌های خط و خوشنویسی در تمدن‌های کهن پرداخته است. خواننده در این صفحات، شاهد اختراع و تکامل خطوط تصویری، میخی، هیروگلیف مصری و سپس ظهور خطوط الفبایی خواهد بود. هر فصل با استناد به اسناد تاریخی و نمونه‌های بازمانده از الواح و سنگ‌نبشته‌ها، تصویری شفاف از چگونگی انتقال دانش نوشتار از تمدنی به تمدن دیگر ترسیم می‌کند. کاغذ گلاسه این کتاب، امکان چاپ باکیفیت تصاویر خطوط باستانی و نمونه‌های نفیس خوشنویسی را فراهم ساخته است.

همچنین جلد سخت (گالینگور) آن، نشان‌دهنده استحکام و ماندگاری اثری است که قرار است بارها و بارها به عنوان مرجعی پایه‌ای مورد مراجعه پژوهشگران، دانشجویان هنر، باستان‌شناسان، تاریخ‌دانان و همه علاقه‌مندان به مستندات فرهنگ مکتوب قرار گیرد. ویژگی برجسته این کتاب، زبان فارسی روان اما دقیق آن است که مطالب پیچیده تاریخی و نشانه‌شناختی را برای طیف گسترده‌ای از خوانندگان قابل فهم می‌کند. در این مجلد، نویسنده نه تنها به بررسی فنی و ریخت‌شناختی خطوط کهن می‌پردازد، بلکه پیوند استوار میان خط و خوشنویسی با باورهای دینی، نظام‌های حکومتی و دادوستدهای اقتصادی را نیز به تصویر می‌کشد.

برای نمونه، می‌خوانیم که چگونه خط در خدمت ثبت قوانین، حماسه‌ها، متون مقدس و اوراق تجاری درآمد و هویت جوامع را ماندگار ساخت. همچنین خاستگاه خوشنویسی به عنوان هنری والا که فراتر از خوانایی صرف، به زیبایی‌شناسی بصری و قداست نوشتار می‌انجامد، در این کتاب ریشه‌یابی شده است. علی‌اصغر مقتدائی با بهره‌گیری از منابع دست اول و پژوهش‌های میدانی، کتابی نوشته است که هم دایرة‌المعارفی از واژگان، اصطلاحات، سیر زمانی و جغرافیای خطوط است و هم روایتی جذاب از دیرپایی دانشی که انسان را از اسارت حافظه شفاهی رهاند.

جلد اول با ۱۲۱۲ صفحه، خود به تنهایی یک دوره آموزشی کامل محسوب می‌شود. ناشر، «آراد کتاب»، با انتشار این اثر نفيس به زبان فارسی و با چاپ اول خود، گامی بلند در غنی‌سازی منابع مرجع در حوزه تاریخ خط و خوشنویسی برداشته است.

مطالعه این دایرة‌المعارف، برای هر پژوهشگر و هنردوستی که به دنبال درک ریشه‌های نشانه‌ها و زیبایی نوشتار است، نه یک انتخاب، که یک ضرورت فکری به شمار می‌آید.