کتاب از بهزاد تا رضا عباسی: سیر تکاملی مینیاتور در سدۀ دهم و اوایل سدۀ یازدهم هجری (نشر فرهنگستان هنر)

کتاب از بهزاد تا رضا عباسی سیر تکاملی مینیاتور اثر م.م. اشرفی

پژوهشگر برجستهٔ تاریخ هنر ایران، یکی از جامعترین و دقیق ترین آثاری است که به تحولات نگارگری ایرانی در یکی از حساس ترین و پربارترین دوره های تاریخی آن میپردازد. این اثر ارزشمند با ترجمهٔ روان و پژوهشی نسترن زندی و توسط مؤسسه تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری فرهنگستان هنر در قطع رقعی و با ۲۱۲ صفحه روانهٔ بازار نشر شده است.

عنوان کتاب به خوبی گویای محتوای آن است؛ چراکه دربرگیرندهٔ دورهای طلایی از هنر مینیاتور ایران است که از اوج شکوفایی مکتب هرات در عصر کمال الدین بهزاد آغاز میشود و تا ظهور و تعالی مکتب اصفهان و آثار چشم نواز رضا عباسی در عصر صفوی ادامه میی ابد. اشرفی در این کتاب، با نگاهی موشکافانه و تطبیقی، به بررسی سیر تحول سبک ها، مضامین، ترکیب بندی ها و تکنیک های نقاشی ایرانی در این بازهٔ زمانی حیاتی می پردازد و نشان میدهد که چگونه تغییرات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی هر دوره، بر هنر نگارگری تأثیر گذاشته و مسیر آن را دگرگون ساخته است.

مترجم، با دقتی مثالزدنی و تسلط بر اصطلاحات تخصصی تاریخ هنر، توانسته است نثر علمی و دقیق اشرفی را به فارسی شیوا و قابل فهم برای مخاطب ایرانی برگرداند و مفاهیمی همچون تأثیر مکتب تبریز بر هنر صفوی، نقش مهاجرت هنرمندان به پایتخت های جدید، و نیز نسبت نقاشی ایرانی با هنرهای اروپایی در این مقطع تاریخی را به خوبی تبیین کند. مخاطب در این کتاب با آثار شاخص هنرمندان بزرگی چون بهزاد، سلطان محمد نگارگر، میر سیدعلی، مظفرعلی و رضا عباسی آشنا می شود و از نزدیک شاهد تحول تدریجی مینیاتور ایرانی از فضای حماسی و ادبی به فضایی درباری، چهره پردازانه و طبیعت گرا خواهد بود.

اشرفی با تکیه بر نسخه های خطی نفیس و نگاره های باقیمانده در موزه های معتبر جهان، تصویری روشن و مستند از زنجیرهٔ تأثیر و تأثر میان هنرمندان و مکاتب مختلف ترسیم کرده است. مطالعهٔ این کتاب، برای دانشجویان هنر، پژوهشگران تاریخ و تمدن اسلامی، نگارگران، خوشنویسان و تمامی علاقه مندان به میراث بصری ایران زمین، سفری است هیجان انگیز در میان رنگ ها، خطوط و روایت های تصویری که هویت هنری این سرزمین را در یکی از با شکوه ترین اعصار تاریخیاش به تصویر کشیده اند.