کتاب تاریخ لباس (ایران) (نشر جمال هنر)

کتاب تاریخ لباس ایران اثر شبنم رنج دوست

پوشاک، فراتر از یک پوشش ساده برای محافظت بدن، آیینه‌ای تمام‌نما از فرهنگ، هویت، باورها، هنر و تحولات اجتماعی هر تمدنی است. تاریخ لباس در ایران، به‌عنوان یکی از کهن‌ترین و غنی‌ترین تمدن‌های جهان، روایتی پرفرازونشیب از سیر تحول پوشش از دوران پیش از تاریخ تا عصر معاصر است که هر دوره، با تأثیرپذیری از شرایط جغرافیایی، سیاسی، مذهبی، اقتصادی و هنری، سبک‌ها و فرم‌های منحصربه‌فردی را به خود دیده است. شناخت این تاریخ پرفرازونشیب، نه‌تنها برای طراحان مد و لباس، بلکه برای همه‌ی علاقه‌مندان به تاریخ، هنر و فرهنگ ایران، گنجینه‌ای از الهام و معرفت است.

کتاب تاریخ لباس ایران نوشته‌ی شبنم رنج‌دوست، یکی از پژوهشگران و متخصصان حوزه‌ی تاریخ هنر و لباس، پاسخی جامع، علمی و خواندنی به نیاز دانشجویان، پژوهشگران، طراحان و تمامی علاقه‌مندان برای شناخت عمیق‌تر از تاریخ پوشاک در ایران است. این اثر که توسط موسسه انتشاراتی جمال هنر منتشر گردیده، با زبانی فارسی و ساختاری تاریخی-تحلیلی، در قطعی رحلی و با کیفیتی مطلوب بر روی کاغذ تحریر، به مرجعی ماندگار، ارزشمند و الهام‌بخش برای دانشجویان رشته‌های طراحی لباس، تاریخ، هنر، پژوهشگران و تمامی دوستداران فرهنگ و تمدن ایرانی تبدیل شده است.

آنچه این کتاب را از سایر منابع مشابه در حوزه‌ی تاریخ لباس متمایز می‌ سازد، رویکرد تحلیلی، مستند و طبقه‌بندی‌شده‌ی آن بر اساس دوره‌های تاریخی ایران است. مؤلف با تکیه بر سال‌ها تحقیق و مطالعه‌ی عمیق بر روی منابع تاریخی، متون کهن، آثار هنری و یافته‌های باستان‌شناسی، مجموعه‌ای ۲۵۶ صفحه‌ای را گردآوری کرده است که از پوشاک ایرانیان در دوران پیش از تاریخ و ایلامی‌ها، هخامنشیان، ساسانیان، دوره‌ی اسلامی (با تأکید بر تأثیر فرهنگ و مذهب بر پوشاک)، صفویان و قاجار تا پوشاک معاصر ایران و تأثیرات مدرنیته بر آن را به شکلی شفاف، دقیق و جذاب پوشش می‌دهد. جلد شومیز و قطع رحلی این کتاب، با وجود حجم مناسب محتوا و تصاویر، حمل و استفاده‌ی روزمره‌ی آن را در کتابخانه‌های تخصصی، کلاس‌های آموزشی و کارگاه‌های طراحی آسان می‌سازد.

یکی از نقاط قوت برجسته‌ی این اثر ارزشمند، بهره‌گیری از تصاویر مستند از آثار تاریخی، نگاره‌های کهن، فرش‌ها، سفال‌ها، مجسمه‌ها و نیز نقاشی‌ها و عکس‌ های دوره‌های مختلف است که به مخاطب امکان میدهد تا تحول پوشاک ایرانی را به‌چشم ببیند و درک بصری عمیق‌تری از تاریخ لباس ایران پیدا کند. مؤلف با ارائه‌ی تحلیل‌های دقیق از تأثیر عوامل گوناگون بر پوشاک هر دوره، به مخاطب کمک می‌کند تا پوشاک را نه‌تنها به‌عنوان یک پدیده‌ی هنری، بلکه به‌عنوان پدیده‌ای فرهنگی-اجتماعی بنگرد.

همچنین، پرداختن به مباحثی چون تأثیر اقلیم و جغرافیا بر جنس و طرح پوشاک، نقش پوشاک در تشریفات درباری و طبقات اجتماعی، تأثیر فرهنگ‌های همسایه بر لباس ایرانی، و نیز روند تغییرات پوشاک در دوران معاصر، از دیگر ویژگی‌ های ارزشمند این کتاب است. در دنیای امروز که بازشناسی هویت فرهنگی و تاریخی، نقشی کلیدی در تقویت خود آگاهی و خلاقیت هنرمندان و طراحان ایفا می‌کند، شناخت تاریخ لباس ایران، نه‌تنها یک پژوهش تاریخی، بلکه منبعی پایان‌ ناپذیر از الهام برای طراحان مد و لباس و تمامی علاقه‌مندان به هنر و فرهنگ ایرانی است.