کتاب پارچه و پوشاک در لغت نامه دهخدا (نشر جمال هنر)

کتاب پارچه و پوشاک در لغت نامه دهخدا اثر آزاده رحیمی، فاطمه دولت‌آبادی، اعظم قیاسی

لغت‌نامه‌ی دهخدا، بی‌گمان یکی از ارزشمندترین و جامع‌ترین گنجینه‌های واژگانی و فرهنگی زبان فارسی است که در آن، علاوه بر معانی لغات، اطلاعات ارزشمندی درباره‌ی فرهنگ، تاریخ، ادبیات، صنایع و هنرهای ایرانی نیز گردآوری شده است. یکی از حوزه‌های جذاب و کمترشناخته‌شده در این دایرةالمعارف بزرگ، مدخل‌های مرتبط با پارچه، پوشاک، منسوجات و اصطلاحات مرتبط با صنعت نساجی و مد است که هر یک، روایتگر بخشی از تاریخ پوشش و هنر پارچه‌بافی در ایران و جهان اسلام است.

کتاب پارچه و پوشاک در لغت‌نامه دهخدا پاسخی جامع و ارزشمند به نیاز محققان و علاقه‌مندان به درک عمیق‌تر از واژگان مرتبط با پارچه و پوشاک در فرهنگ فارسی است. این اثر که توسط موسسه انتشاراتی جمال هنر منتشر گردیده، با زبانی فارسی و ساختاری پژوهشی-لغت‌شناختی، در قطعی وزیری و با کیفیتی مطلوب بر روی کاغذ تحریر، به مرجعی ماندگار و بی‌نظیر برای پژوهشگران، تاریخ‌پژوهان، زبان‌شناسان، هنرمندان و تمامی علاقه‌مندان به فرهنگ و تاریخ ایران تبدیل شده است.

آنچه این کتاب را از سایر آثار مشابه متمایز می‌سازد، رویکرد پژوهشی و نظام‌مند آن در استخراج، دسته‌بندی و تحلیل مدخل‌های مرتبط با پارچه و پوشاک در لغت‌نامه‌ی دهخدا است. مؤلفان با تکیه بر سال‌ها تحقیق و مطالعه‌ی عمیق در این اثر گرانبها، مجموعه‌ای ۲۵۲ صفحه‌ای را گردآوری کرده‌اند که در آن، صدها مدخل و واژه‌ی مرتبط با پارچه و پوشاک از لغت‌نامه‌ی دهخدا استخراج، دسته‌بندی و به همراه معانی، ریشه‌شناسی، کاربردهای تاریخی و ادبی، و توضیحات تکمیلی ارائه شده است.

این مدخل‌ها حوزه‌های گسترده‌ای از جمله انواع پارچه‌های سنتی (اطلس، ترمه، مخمل، زری، چیت، کرباس و ...)، انواع پوشاک (قبا، جبه، چادر، شال، دستار، کلاه، کفش و ...)، اصطلاحات بافندگی و نساجی (تار، پود، چله، گره، دار، ماکو و ...)، و نیز واژگان مرتبط با تزئینات، رنگ‌ها و ابزارآلات را پوشش می‌دهد. جلد شومیز و قطع وزیری این کتاب، حمل و استفاده‌ی روزمره‌ی آن را در کتابخانه‌های تخصصی و مراکز پژوهشی آسان می‌سازد. یکی از نقاط قوت برجسته‌ی این اثر ارزشمند، ارائه‌ی تحلیل‌های دقیق و کاربردی درباره‌ی هر واژه، از جمله ریشه‌شناسی، تغییرات معنایی در طول تاریخ، کاربردهای ادبی و فرهنگی، و نیز ارجاع به شواهد و نمونه‌های شعری و متون کهن فارسی است که به مخاطب امکان می‌دهد تا درکی عمیق و چندلایه از هر واژه پیدا کند.

مؤلفان با دسته‌بندی مدخل‌ها بر اساس موضوعات و ارائه‌ی فهرست‌های جامع، به پژوهشگران و دانشجویان کمک می‌کنند تا به‌سرعت به واژگان مورد نظر خود دسترسی پیدا کرده و از آنها در تحقیقات خود بهره گیرند. همچنین، پرداختن به مباحثی چون اهمیت لغت‌شناسی در مطالعات تاریخ هنر و نساجی، سیر تحول واژگان پوشاک در زبان فارسی، و نیز تأثیر فرهنگ‌های مختلف بر واژگان پارچه و پوشاک در ایران، از دیگر ویژگی‌های ارزشمند این کتاب است. در دنیای امروز که مطالعات میان‌رشته‌ای و پژوهش‌های تاریخی-لغت‌شناختی، نقشی کلیدی در بازشناسی فرهنگ و هویت ملی ایفا می‌کنند، کتابی که بتواند گنجینه‌ی واژگان کهن فارسی در حوزه‌ی پارچه و پوشاک را استخراج و تحلیل کند، ابزاری ارزشمند برای پژوهشگران و علاقه‌مندان محسوب می‌شود.