کتاب آشنایی با مواد اولیه و ابزار کار نساجی سنتی (نشر جمال هنر )

کتاب آشنایی با مواد اولیه و ابزار کار نساجی سنتی اثر بهاره بهاری

نساجی سنتی ایران، میراثی گرانبها و کهن است که ریشه در اعماق تاریخ و فرهنگ این سرزمین دارد و همواره یکی از اصیل‌ترین و ماندگارترین هنرهای صنعتی به‌شمار می‌ رود. از پارچه‌های نفیس و ظریف دوره‌ی ساسانی گرفته تا دستبافته‌های چشمنواز عشایر و فرش‌های شاهکار دوران صفوی، همه و همه نشان‌دهنده‌ی دانش عمیق، ذوق سرشار و مهارت بی‌ نظیر هنرمندان ایرانی در عرصه‌ی نساجی است. اما درک و شناخت این هنر-صنعت ارزشمند، بدون آگاهی از مواد اولیه و ابزارآلاتی که در خلق این آثار به‌کار رفته‌اند، ناقص و نارسا خواهد بود.

کتاب «آشنایی با مواد اولیه و ابزار کار نساجی سنتی» پاسخی علمی و کاربردی به این نیاز اساسی است. این اثر که توسط موسسه انتشاراتی جمال هنر منتشر گردیده، با زبانی فارسی و ساختاری آموزشی، در قطعی وزیری و با کیفیتی مطلوب بر روی کاغذ تحریر، به مرجعی ماندگار و راهگشا برای دانشجویان، پژوهشگران، هنرمندان و تمامی علاقه‌مندان به هنرهای سنتی و نساجی ایران تبدیل شده است.

آنچه این کتاب را از سایر منابع مشابه در حوزه‌ی نساجی سنتی متمایز می‌سازد، رویکرد تخصصی و جزئی‌نگر آن به مواد اولیه و ابزارآلات این هنر-صنعت است. مؤلف با تکیه بر سال‌ها تحقیق و مطالعه‌ی میدانی در کارگاه‌های سنتی و مراکز تولیدی، مجموعه‌ای ۸۸ صفحه‌ای را گردآوری کرده است که به شکلی منسجم و علمی، به معرفی و تحلیل انواع الیاف طبیعی مورد استفاده در نساجی سنتی از جمله پنبه، پشم، ابریشم و کتان، روش‌های تهیه و فرآوری این الیاف، انواع رنگ‌های طبیعی و گیاهی، و نیز ابزارهای سنتی بافندگی از جمله دارهای عمودی و افقی، ماکو، شانه، دفتین و سایر وسایل مورد نیاز در فرآیند بافت می‌ پردازد.

جلد شومیز و قطع وزیری این کتاب، حمل و استفاده‌ی روزمره‌ی آن را برای پژوهشگران و دانشجویان در کتابخانه‌ها، کارگاه‌های آموزشی و مراکز علمی آسان می‌سازد. یکی از نقاط قوت برجسته‌ی این اثر ارزشمند، پرداختن به جنبه‌های عملی و کاربردی در کنار مباحث نظری است. مؤلف با بیانی روان و بهره‌گیری از تصاویر و نمودارهای راهنما، مخاطب را با مراحل مختلف آماده‌سازی مواد اولیه از جمله ریسندگی، رنگرزی سنتی با گیاهان رنگ‌زا، و نیز نحوه‌ی کار با ابزارهای مختلف بافندگی آشنا می‌ سازد.

همچنین، مقایسه‌ی مواد و ابزارهای سنتی با نمونه‌های مدرن و صنعتی، به مخاطب کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از تفاوت‌ها، مزایا و معایب هر یک پیدا کند و در صورت تمایل، بتواند به احیاء و استفاده از روش‌های سنتی در خلق آثار معاصر بپردازد. توجه به جنبه‌های اقتصادی و زیست‌محیطی استفاده از مواد طبیعی نیز، از دیگر ویژگی‌های ارزشمندی است که این کتاب را به منبعی به‌روز و جامع تبدیل کرده است. در دنیای امروز که صنعت نساجی مدرن با سرعتی خیره‌کننده در حال پیشرفت است و تولیدات صنعتی و شیمیایی جایگزین بسیاری از روش‌های سنتی شده‌اند، شناخت و حفظ میراث گرانبهای نساجی سنتی ایران، نقشی حیاتی در حفظ هویت فرهنگی، ترویج مصرف پایدار و احیاء هنرهای فراموش‌شده ایفا می‌کند.