کتاب خواب دیده (چاپ و نشر نظر)

کتاب خواب دیده اثر حامد صحیحی و همراهان

خواب، این دریچۀ اسرارآمیز به ناخودآگاه جمعی و فردی، همواره یکی از کهن‌ترین و پرمعناترین مفاهیم در فرهنگ، هنر و ادبیات بشری بوده است. از تعبیر خواب‌های یوسف در متون دینی تا رویاهای نمادین در شاهنامه و از نقاشی‌های فراواقع‌گرای سوررئالیست‌ها تا فیلم‌های بدیع سینمای معاصر، خواب همواره به‌مثابه‌ی فضایی برای فرار از واقعیت، گشودن افق‌های ناشناخته و بازتاب آرزوها و هراس‌های پنهان انسان عمل کرده است.

کتاب «خواب دیده» مجموعه‌ای است که با نگاهی میان‌رشته‌ای و با همکاری هنرمندان، نویسندگان و پژوهشگرانی از فرهنگ‌های مختلف، به بررسی و بازآفرینی این مفهوم شگفت‌انگیز در عرصه‌ی هنر معاصر پرداخته است. این کتاب، حاصل هم‌اندیشی و هم‌آفرینی جمعی از چهره‌های شاخص هنری و ادبی ایران و جهان است. حامد صحیحی، جواد مجابی، کامبیز موسوی‌اقدم و سوزان وینچ، هرکدام از منظر تجربه‌ی زیسته، نگاه فلسفی، رویکرد روان‌کاوانه و زیبایی‌شناسی بصری، به مقولۀ خواب و رویا پرداخته‌اند و حاصل این هم‌نشینی، مجموعه‌ای است غنی از تنوع نگاه، تکثر روایت و هم‌آوایی معنا. آنچه این اثر را از آثاری مشابه متمایز می‌سازد، گفت‌وگوی میان فرهنگ‌ها و نگاه فراملی به پدیده‌ای است که هرچند ریشه در ناخودآگاه فردی دارد، اما از کهن‌الگوهای مشترک و تجربه‌های جمعی بشر تغذیه می‌کند.

کلمات کلیدی این کتاب را می‌توان در مفاهیمی چون ناخودآگاه جمعی، تعبیر رویا، سوررئالیسم ایرانی، روایت‌های بصری، نمادپردازی، مرزهای خیال و واقعیت و هویت چندلایه جست‌وجو کرد. نویسندگان با بهره‌گیری از رویکردهای روان‌کاوانۀ فروید و یونگ، اسطوره‌شناسی و نشانه‌شناسی فرهنگی، به تحلیل و خلق آثاری پرداخته‌اند که هرکدام، جهانی از معانی پنهان را در خود جای داده‌اند. این کتاب همچنین به نسبت خواب و هنر، چگونگی باز نمایی رویا در نقاشی، عکاسی و ادبیات، و کارکردهای اجتماعی و سیاسی خواب‌دیدن در جوامع مختلف می‌پردازد و از این منظر، اثری است جامع و در عین حال موشکافانه.

جلد سخت، قطع رحلی بزرگ و کاغذ گلاسه، همراه با تصاویر بدیع و چیدمان بصری خلاقانه، تجربه‌ی خوانش این کتاب را به سفری رویایی و دیداری بدل می‌سازد. ترجمه‌ی روان بونا الخالص و هدا زرباف، این اثر را برای مخاطبان فارسی‌زبان، قابل‌دسترس و دلنشین کرده است. در پایان، «خواب دیده» را باید آیینه‌ای در برابر رویاهایمان دانست؛ کتابی که نه فقط از خواب گفتن، که خود، تجربه‌ای شبه‌رویاست. باشد که مطالعه‌ی این اثر، دریچه‌ای نو به سوی جهان ناشناختۀ درون بگشاید و خواننده را با لایه‌های پنهان خویش و دیگری آشنا سازد؛ چه در بیداری و چه در آن هنگام که چشم‌ها بر هم می‌آیند و خواب، روایت‌گر تازه‌ای از بودن و نبودن می‌شود.