کتاب حقیقت و نسبت آن با هنر: شرح رساله ای از مارتین هیدگر (نشر سوره مهر)

کتاب حقیقت و نسبت آن با هنر شرح رساله‌ای از مارتین هیدگر اثر محمدرضا ریخته‌گران

کتاب پیش رو یکی از ژرف‌ترین و تأمل‌برانگیزترین آثار فلسفی در حوزه هنر و زیبایی‌شناسی است که با نگاهی موشکافانه و پژوهشی به شرح و تفسیر یکی از مهم‌ترین رساله‌های مارتین هیدگر، فیلسوف بزرگ آلمانی، می‌پردازد.

این کتاب که در قطع رقعی و با کاغذ تحریر منتشر شده، حاصل سال‌ها مطالعه و تحقیق عمیق مؤلف در فلسفه هیدگر و نسبت آن با هنر است و می‌کوشد تا با زبانی دقیق و در عین حال قابل‌فهم، مفاهیم پیچیده و بنیادین فلسفه هیدگر را در خصوص هنر و حقیقت برای مخاطبان فارسی‌زبان تبیین نماید. آنچه این اثر را از دیگر کتاب‌های مشابه متمایز می‌سازد، رویکرد تحلیلی و شرح‌نویسی مؤلف بر یکی از دشوارترین و در عین حال محوری‌ترین متون فلسفی قرن بیستم است؛ ریخته‌گران با تکیه بر تسلط خود بر فلسفه غرب به ویژه فلسفه هیدگر و با بهره‌گیری از منابع دست اول و پژوهش‌های معتبر، نشان می‌دهد که چگونه هیدگر در رساله‌ی خویش، نسبت میان هنر و حقیقت را از منظری تازه و انقلابی بازتعریف می‌کند و هنر را نه به‌عنوان تقلیدی از حقیقت یا ابزاری برای بیان زیبایی، بلکه به‌عنوان «رخدادِ» حقیقت و جلوه‌گاه وجود معرفی می‌ نماید.

کتاب با شرح زمینه‌های فلسفی و فکری هیدگر و تأثیرپذیری او از سنت فلسفی یونان، کانت، هگل و نیچه آغاز می‌شود و سپس به تبیین نظام‌مند مفاهیم کلیدی فلسفه هیدگر چون «وجود»، «دازاین»، «آشکارگی»، «پوشیدگی»، «زمین» و «جهان» می‌پردازد و در ادامه، به شرح و تفسیر رساله‌ی هیدگر درباره هنر پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه هیدگر، هنر را به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین راه‌های رخداد حقیقت و گشودگی هستی معرفی می‌کند. از دیگر ویژگی‌های برجسته این کتاب، نگاه تطبیقی مؤلف به فلسفه هیدگر و سنت فلسفی اسلامی و عرفان ایرانی است؛ ریخته‌گران با نشان دادن اشتراکات و تفاوت‌های نگرش هیدگر به هنر با آرای فلاسفه و عرفای مسلمان همچون ابن‌عربی، سهروردی و ملاصدرا، افق‌های تازه‌ای را برای فهم عمیق‌تر این رساله و نسبت آن با سنت‌های فکری و عرفانی ایران و اسلام می‌گشاید و نشان می‌دهد که چگونه مفاهیمی چون نور، تجلی، وحدت وجود و عشق در عرفان اسلامی با مفاهیم هیدگری «آشکارگی»، «رخداد» و «زمین و جهان» قابل تأمل و مقایسه‌اند.

همچنین، مؤلف به کاربست اندیشه‌های هیدگر در تحلیل آثار هنری پرداخته و با مثال‌هایی از هنرهای تجسمی، معماری، شعر و موسیقی، نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با تکیه بر فلسفه هیدگر، به خوانشی تازه و عمیق‌تر از آثار هنری دست یافت و حقیقت نهفته در آن‌ها را بازشناخت. زبان علمی و دقیق کتاب به‌همراه شرحی روشن و گام‌به‌گام از مفاهیم پیچیده فلسفی، درک این اثر را برای مخاطبان با هر سطح از دانش فلسفی امکان‌پذیر می‌سازد و از دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، هنر و زیبایی‌شناسی تا هنرمندان و تمامی علاقه‌مندان به تفکر عمیق درباره هنر و حقیقت می‌توانند از این اثر ارزشمند بهره‌مند شوند.

حقیقت و نسبت آن با هنر افزون بر جنبه‌های فلسفی و پژوهشی، اثری است که به عمق نسبت هنر و حقیقت راه می‌برد و مخاطب را با تأملات بنیادین یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان قرن بیستم درباره هنر آشنا می‌سازد. این کتاب با برخورداری از رویکردی تحلیلی، ساختاری منظم و نگاهی جامع‌نگر به فلسفه هیدگر، می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در ارتقای دانش نظری و شناخت عمیق‌تر از فلسفه هنر در ایران ایفا کند و دریچه‌های تازه‌ای به روی علاقه‌مندان به این عرصه بگشاید.