کتاب تعلیم خط (نشر سروش)

کتاب تعلیم خط اثر حبیب‌الله فضائلی

خوشنویسی، بی‌گمان، والاترین و اصیل‌ترین هنرِ ایرانی-اسلامی است؛ هنری که در آن، کلامِ الهی و ادبِ انسانی، با حرکتی موزون و روحانی، بر صفحهٔ کاغذ نقش می‌بندد و به زیباترین و ماندگارترین شکلِ ممکن، جلوه‌گر می‌شود. این هنرِ شریف، که نه تنها وسیله‌ای برای نگارش و ثبتِ کلمات، که خود، نوعی عبادت و تهذیبِ نفس و تمرینی برای رسیدن به نظم و انضباطِ درونی است، در طولِ قرن‌ها، همواره موردِ تکریم و توجهِ خاصِ ایرانیان بوده است.

یادگیریِ خوشنویسی، که از نظرِ بسیاری از بزرگانِ این هنر، با «تعلیم خط» آغاز می‌شود و با «تهذیب خط» به کمال می‌رسد، نیازمندِ راهنماییِ استادانی کارآزموده و منابعی جامع و گام‌به‌گام است تا هنرجو را از الفبایِ سادهٔ قلم و مرکب، تا رازهایِ پیچیدهٔ ترکیب‌بندیِ حروف و کلمات، همراهی کند. کتاب پیش رو، «تعلیم خط»، تألیفِ استادِ بزرگ و نام‌آشنایِ خوشنویسی، حبیب‌الله فضائلی، بی‌گمان یکی از جامع‌ترین، ماندگارترین و تأثیرگذارترین منابعِ آموزشیِ این هنرِ والا در زبانِ فارسی است.

این اثرِ ارزشمند، که تاکنون به چاپ‌هایِ متعدد و پرشمار رسیده و همواره در خانهٔ هنرمندان و هنرجویانِ خوشنویسی، چون مرجعی معتبر و راهگشا، جای داشته است، با نگاهی نظام‌مند و گام‌به‌گام، از اصولِ پایه‌ایِ خوشنویسیِ خطِ نستعلیق، خطِ فارسیِ برآمده از ذوق و قریحهٔ ایرانیان، آغاز می‌کند. فضائلی، که عمری را در این راهِ دشوار و شیرین صرف کرده بود، در این کتاب، به تشریحِ دقیقِ ادواتِ کار (قلم، مرکب، کاغذ و...)، چگونگیِ گرفتنِ قلم، حرکاتِ مقدماتیِ دست، و سپس، حرف‌به‌حرف و کلمه‌به‌کلمه، به آموزشِ تمامِ ظرایف و رموزِ این هنرِ شریف پرداخته و با بیانی ساده و در عین حالِ استادانه، هر آنچه را که یک هنرجو برایِ رسیدن به مهارتِ لازم در خوشنویسی نیاز دارد، در اختیارش نهاده است.

این کتاب، نه صرفاً یک دستورالعملِ فنی، که بازتابی است از سلوکِ معنویِ یک استادِ عاشق در مسیرِ کمالِ خط و هنر. بدون‌تردید، مطالعهٔ «تعلیم خط» و تمرینِ پیوسته بر اساسِ تعالیمِ آن، برای تمامیِ هنرجویان، هنرمندان، معلمانِ خوشنویسی و هر دلداده‌ای که به دنبالِ فراگیری و تعمیقِ دانش و مهارتِ خود در این هنرِ متعالی است، یک ضرورت و تجربه‌ای بی‌نظیر و روح‌افزا خواهد بود و آنان را در مسیرِ رسیدن به «خطِّ نیکو» که خود، نشانه‌ای از «فکرِ نیکو»ست، یاری خواهد رساند.