کتاب خیال مجسم؛ تخیل و خیال پردازی در معماری (نشر پرهام نقش)

کتاب خیال مجسم تخیل و خیال پردازی در معماری اثر یوهانی پالاسما

تخیل، نیروی محرکه آفرینش در معماری، همواره نقطه تلاقی هنر و علم بوده است. کتاب «خیال مجسم؛ تخیل و خیال‌پردازی در معماری» به قلم یوهانی پالاسما، یکی از تأثیرگذارترین معماران و نظریه‌پردازان معاصر، به بررسی عمیق و فلسفی این نیروی نهفته در فرآیند طراحی می‌ پردازد. این اثر با قطع وزیری، جلد شومیز و کاغذ گلاسه، در ۲۰۰ صفحه، به‌عنوان یک منبع نظری و الهام‌بخش، تمامی ابعاد مرتبط با نقش تخیل، خیال‌پردازی و ادراک حسی در معماری را بررسی و تحلیل کرده است.

پالاسما که از چهره‌های شاخص پدیدارشناسی در معماری است، با تکیه بر دانش عمیق خود در فلسفه، روان‌شناسی و هنر، اثری ماندگار خلق کرده است که برای معماران، پژوهشگران، دانشجویان و تمام علاقه‌مندان به مبانی نظری معماری و هنر، ارزنده و راهگشا است. پالاسما در این کتاب، با نگاهی انتقادی به رویکردهای صرفاً تکنوکراتیک و فرم‌گرایانه در معماری معاصر، به بازنمایی اهمیت تخیل به‌عنوان نیروی بنیادین در خلق فضاهای معنادار و انسانی می‌ پردازد .

 او با تحلیل دقیق فرآیندهای ذهنی معماران بزرگ از جمله آلوار آلتو، لویی کان و فرانک گری، نشان می‌دهد که چگونه تخیل، پلی میان ادراک حسی و تفکر انتزاعی ایجاد می‌کند. مؤلف به‌درستی استدلال می‌کند که معماری، صرفاً حل مسئله یا تولید فرم نیست، بلکه تجربه‌ای وجودی و حسی است که ریشه در خیال‌پردازی، خاطرات جمعی و رویاهای فردی دارد.

او همچنین به بررسی تأثیر متقابل تخیل و فناوری‌های نوین (از جمله هوش مصنوعی و رندرینگ دیجیتال) پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه این ابزارها، گاه تخیل را محدود و گاه گسترش می‌دهند. ساختار کتاب بر پایه سیستماتیک و موضوعی-مفهومی طراحی شده است. فصول ابتدایی به معرفی مفاهیم پایه‌ای چون تفاوت تخیل و خیال‌پردازی، نقش حواس پنج‌گانه در ادراک فضا، و نسبت هنر و معماری اختصاص دارد. در ادامه، مؤلف به بررسی مراحل مختلف فرآیند طراحی از رویا و ایده‌پردازی تا تجسم و ساخت می‌ پردازد.

بخش قابل‌توجهی از کتاب به مطالعه موردی آثار معماران شاخص و تحلیل نقش تخیل در پروژه‌های آنها اختصاص یافته که با تصاویر و توضیحات دقیق همراه شده است. همچنین، پالاسما با بهره‌گیری از آرای فلاسفه‌ای چون گاستون باشلار، موریس مرلوپونتی و جان دیویی، به درک عمیق‌تری از رابطه ذهن، بدن و فضا دست می‌ یابد.

از نقاط قوت برجسته کتاب، ارائه مثال‌های عینی از تجربه فضایی در معماری سنتی ایران و جهان است که مخاطب را به تفکر و بازاندیشی در رویکردهای طراحی خود ترغیب می‌کند. با وجود جلد شومیز، محتوای غنی و پژوهشی این کتاب که با کاغذ گلاسه و تصاویر باکیفیت همراه شده، آن را به یکی از منابع استراتژیک و ارزنده در حوزه نظریه و فلسفه معماری تبدیل کرده است. انتشار آن توسط انتشارات پرهام نقش، گامی مؤثر در غنای کتابخانه‌های تخصصی معماری ایران محسوب می‌شود و برای معماران، پژوهشگران و تمام علاقه‌مندان به مبانی نظری هنر و معماری، منبعی الهام‌بخش و خواندنی خواهد بود.